متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 56

- مولی به عبدش می گوید: اکرم العلماء یوم الجمعه، که زمان اکرام علماء روز جمعه است.

- حال:

- اگر شب جمعه یعنی قبل از حضور وقت عمل به عام فوق، دلیلی بیاید که: لا تکرم العالم الفاسق، به این دلیل مخصّص گفته می شود.

- لکن اگر این دلیل صبح جمعه و پس از حضور و فرارسیدن زمان عمل به عام بیاید به آن ناسخ گفته می شود.

*انما الکلام در کجاست؟

- در دوران بین الاحتمالین است، یعنی جایی که تاریخ آمدن دلیل خاص برای ما مجهول است، یعنی نمی دانیم که لا تکرم العالم الفاسق، قبل از فرارسیدن زمان عمل به عام آمده، یا پس از آن؟

- در نتیجه: یک شیء واحد که دلیل خاص باشد مردّد بین دو احتمال است، یعنی ما نمی دانیم که این دلیل خاص را حمل بر نسخ کنیم یا حمل بر تخصیص؟

*وظیفه چیست؟

- در اینجا و یا در هر جای دیگری که دوران امر بین تخصیص و نسخ باشد، باید که دلیل خاص را حمل بر تخصیص کرد و نه نسخ. چرا؟

- زیرا که نسخ موجب محدودیت زمانی می شود و حال آنکه احکام شرعیّه محدودیت زمانی نداشته بلکه برای همیشه استمرار دارند.

- مضافا بر اینکه نسخ در سه یا چهار مورد بیشتر اتفاق نیفتاده که برای اهل فن روشن است:

- یکی قضیۀ قبله است که پس از تقریبا 13 سال بعد از نزول قرآن، نماز خواندن رو به بیت المقدس نسخ و دستور بر ایستادن رو به کعبه صادر شد.

- یکی زن متوفی زوجها است در ابتدای اسلام مطاعا الی الحول بود، یعنی که باید یک سال عدّه نگه می داشت، آیۀ شریفه آمد که یتربّصن اربعه اشهر، یعنی که از این به بعد باید که چهار ماه و ده روز عدّه نگه دارید.

و هکذا...

*جناب شیخ تعارض نوعی بین تخصیص و تقیید را با ذکر مثال تبیین کنید.

1 - یک دلیل می گوید: اکرم عالما، که مطلق است و نه عام، یعنی که وضع نشده است برای اینکه افادۀ عموم کند، و لذا ما از طریق مقدّمات حکمت متوجّه می شویم که افادۀ عموم می کند و لذا معنایش این می شود که: هر عالمی اکرامش واجب است.

2 - دلیل دیگر می گوید: لا تکرم الفسّاق، که الفسّاق بالوضع افادۀ عموم می کند. یعنی که اکرام هر