متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 58

- حال یک عالم فاسق در این میان وجود دارد و ما نمی دانیم که با او چه کنیم؟ زیرا:

- اکرم العلماء می گوید: بخاطر علمش اکرامش کن و لا تکرم الفسّاق می گوید بخاطر فسقش اکرامش نکن. چه باید کرد؟

- در اینجا وظیفۀ ما اینستکه: به عام اوّلی عمل کنیم چرا که صنفش از صنف عام معلل است.

- به عبارت دیگر: عام معلّل اظهر دلاله است از عام غیرمعلل و لذا آن را مقدّم داشته می گوئیم: اکرام این عالم فاسق واجب است.

*جناب شیخ مثال قبل از صنف عام معلّل بود، مثال عام دیگری از صنف دیگری در ذیل این بحث

بزنید.

- اگر از دو عام متعارض، یکی در مورد امتنان باشد و دیگری ربطی به امتنان نداشته باشد مثل اینکه:

- یک دلیل بگوید: کتب علیکم الصیّام... که ظهور و عموم آیه می فرماید: همه باید روزه بگیرند چه حرجی باشد، چه ضرری باشد و چه...

- دلیل دیگری بگوید: ما جعل علیکم فی الدّین من حرج، یعنی که ما حکم حرجی از کسی نمی خواهیم نه در نماز، نه در روزه، نه در حج و نه در...

- حال: روزه برای کسی مثل من حرجی شده است، و لذا:

- اگر به کتب علیکم الصیام مراجعه کنم، عموم آن به من می گوید: روزه بگیر، چه حرجی باشد چه ضرری.

- اگر به ما جعل علیکم فی الدّین من حرج، مراجعه کنم، می فرماید: ما حکم حرجی نداریم، نه در نماز، نه در روزه و نه در... یعنی هرگاه که حکمی از ما حرجی شود، از عهدۀ شما ساقط است.

- این دو دلیل عام که یکی می گوید: روزه بر تو واجب است و دیگری می گوید: خیر، روزه بر تو واجب نیست باهم در تعارض اند، چه باید کرد؟

- وظیفۀ ما اینستکه: این عام (ما جعل علیکم فی الدّین من حرج) را بر عام (کتب علیکم الصّیام) مقدّم کنیم. چرا؟

- زیرا که عام اولی در مورد امتنان بود، و خدا در حال منت گذاری است، یعنی که من بر شما منّت گذاشته و روزه های حرجی را از عهدۀ شما برداشتم.

- خوب با برداشته شدن روزۀ حرجی، دیگر روزه بر مثل منی که در حرج هستم واجب نیست، چرا که اگر واجب باشد، دیگر منّت نیست.

- الحاصل: در مثال قبل، عام معلل دارای مزیت بود و مقدّم می شد، در این مثال عامّی که در مورد