متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 61

3 - یا اینکه کاشف از آن قرینۀ متصّله نیستند، بلکه پس از آنکه خاص به دست ما رسیده ما کشف می کنیم که از اوّل از آن عام برای مسلمانها ارادۀ خاص شده بوده است و لکن تا مدّتی در ظاهر آنها مکلّف به عام بوده اند؟

- پاسخ به سؤالات فوق بدین صورت است که:

- اوّلا: نسخ به معنای حقیقی اش که رفع حکم واقعی فعلی باشد نسبت به خدا باطل است چرا که مستلزم جهل است، و حال آنکه جهل در خدا و رسولش راه ندارد.

- و امّا بطلان نسخ نسبت به ائمه علیهم السّلام بخاطر اینستکه: موضوع نسخ در زمان ائمه علیهم السّلام، منتفی است چرا که دیگر حکم جدیدی توسط امین وحی نازل نمی شود.

- در نتیجه: اگر ما به ائمه علیهم السّلام و خصوصیات صادرۀ از آنها نسبت نسخ بدهیم، مجازی است.

- معنای مجازی نسخ هم اینستکه: خود پیامبری که فرمودند: همه چیز حلال است، به ائمه علیهم السّلام دستور داده اند که در فلان تاریخ، حرمت فلان شیء را اعلام کنید.

- و امّا نسخ مجازی هم که غیر محال است باز با دو اشکال روبرو است:

1 - یکی اینکه تعداد این خصوصیات بسیار زیاد است و حال آنکه تعداد نسخ بسیار کم و در حد سه یا چهار مورد است که برای اهل فن معلوم اند.

- پس: نمی شود که این همه خصوصیات را حمل بر نسخ نمود.

2 - اگر گفته شود که این یحرم عصیر العنبی اذا غلا فی المثل: ناسخ کلّ شیء حلال لک است، مستلزم طرح ظهور دو دلیل یعنی ابدیت اوّل و ازلیّت دوّم است. چرا؟

- زیرا در ابتدا گفته شد که حکم ملغی از ناحیۀ شارع ظهور در ابدیت دارد، یعنی وقتی فرمود: کلّ شیء لک حلال یا احلّ لکم ما فی الارض جمیعا، ظهور در ابدیت دارد.

- حال اگر بگوئیم یحرم عصیر العنبی به عنوان خصوص بعدی آمده و آن عموم را نسخ کرده لازم می آید که ابدیت آن عام و ازلیت این حکم جدید منقطع شود.

چرا؟

- زیرا که ما معتقدیم که این احکام شرعیّه کاشف از یک سری مصالح و مفاسد واقعی است، یعنی وقتی امام می فرماید: یحرم عصیر العنبی اذا غلا... کشف می کنیم که عصیر عنبی از اوّل حرام بوده است، منتهی زمان اعلامش زمان مثلا امام حسن عسکری علیه السّلام بوده است.

- لکن اگر بگوئیم که این خصوص نسخ است معنایش اینستکه: عصیر عنبی از هم اکنون حرام شده است و لذا ازلیّت آن از بین می رود.

- در نتیجه نمی توان قائل به نسخ شد ولو به نحو مجاز.