متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 64

*قبل از طرح اشکال مستشکل، مقدّمه بفرمائید مراد از ابقاء ما کان در اصاله البرائه چیست؟ با ذکر

مثال بیان کنید.

- فی المثل: کسی می گوید من که تا دیروز مکلّف نبودم، حرام هم که در مورد فرد غیر مکلّف وجود ندارد.

- امروز بالغ شده ام، در حالیکه مطلع می شوم که خمر، خنزیر، میته، دم و... همه حرام اند.

- امّا شک می کنم که شرب تتن هم حرام شده است یا نه؟

- استصحاب می کنم برائت اصلیه را، یعنی برائتی که در دیروز و در حال صغر ثابت بود.

- امروز که بالغ شدم، ابقاء می کنم آن برائت اصلیه را.

*جناب شیخ با توجه به مقدّمۀ فوق بفرمائید اشکال مدّعی تعیّن نسخ، به قیاس مذکور از شما

چیست؟

می گوید:

1 - مفاد مقیس شما که اصالت برائت عقلیه باشد، ابقاء ما کان علیه است، بدین معنا که دیروز شما تکلیفی نداشتی، امروز هم تکلیفی نداری.

- پس: مفاد آن الحرمت است و نه اثبات حلیّت.

2 - امّا مفاد مقیس علیه که احلّ لکم فی الارض جمیعا باشد، اینستکه: عصیر عنبی حلال است.

- پس: مفاد مقیس، یعنی نفی الحرمه، مغایر است با مفاد مقیس علیه، که اثبات حلیّت است، و لذا نمی توان احدهما را به دیگری قیاس نمود.

- به عبارت دیگر: آن اصاله البرائه، ابقاء ما کان است و نفی حرمت می کند و لذا نمی گوید چیزی برای شما حلال است.

- لکن این یکی رخصت در فعل است و عموم اباحی دارد، یعنی که همه چیز مباح است.

- در نتیجه: این دو، دارای دو مفاد و یا دو مناط متغایر باهم دارند، و لذا باید که قائل به نسخ شد تا با اشکالات تخصیص روبرو نشویم.

*جناب شیخ پاسخ شما چیست؟

1 - اینستکه: بله من نیز می دانم که وقتی می گوئیم این تخصیص است، معنایش اینستکه:

- فلان شیء مثلا عصیر عنبی و یا دنبلان و... از اوّل حرام بوده است لکن شارع آن را بیان نکرده و این مستلزم القاء مردم در حرام و قبیح است.

- امّا گفتیم که در کنار آن یک مصلحت اهمی وجود داشته که اقتضاء می کرده است که شارع آن حکم حرمت را بعدها اعلام کند.