متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 73

2 - جمله غائیّه می گوید: لا تکرم الفسّاق من الناس الی ان یکونوا عالمین، مفهومش اینستکه:

- علمای فاسق را اکرم بکن.

- در تعارض این دو مفهوم، یعنی مفهوم شرط و مفهوم غایت چه باید کرد؟

- باید که به مفهوم غایت عمل نمود، گرچه مفهوم شرط نیز حجّت است. چرا؟ زیرا:

- مفهوم غایت مقدّم بر مفهوم شرط است.

- مفهوم شرط هم مقدّم بر مفهوم وصف است.

- مقدم المقدّم، مقدّم، یعنی که مفهوم غایت مقدّم بر مفهوم وصف است.

*جناب شیخ در تعارض ظاهر در عموم ازمانی با دیگر ظهورات مثل عموم افرادی و یا اطلاق

افرادی و یا ظهور در وجوب و یا ظهور در حرمت چه باید کرد؟ فی المثل:

* یک روایت می گوید: اغتسل یوم الجمعه، که اغتسل فعل امر و ظهور در وجوب غسل جمعه دارد.

* روایت دیگر می گوید: ینبغی غسل الجمعه، که ظهور در استحباب غسل جمعه دارد.

- آیا در اینجا باید ظهور اغتسل را حفظ نمود یا که ظهور ینبغی را؟ آیا می توان گفت که ینبغی... نسخ است یا نه؟

- خیر، بلکه باید که اغتسل را حمل بر استحباب نمود تا در نتیجه با ینبغی جمع شود که قول مشهور است بدین معنا که غسل جمعه مستحب است. چرا؟ زیرا:

- اگر بگوئید ینبغی ناسخ اغتسل است، این خلاف آن قاعده است که گفته شد:

- احکام ملغی من الشّارع دارای ابدیّت اند. چرا؟

- زیرا ابدیت حکم شارع از دست می رود، بدین معنا که غسل جمعه تا امروز واجب بود و از امروز به بعد دیگر وجوب ندارد، و حال آنکه این احکام ابدی هستند.

الحاصل: ما نسخ نداریم (یا که اگر داریم بسیار کم است) الاّ ما خرج بالدلیل.

* یکی زن متوفی زوجها بود که عدّه اش یک سال بوده و پس از چند وقت شد اربعه اشهر و عشرا، که آیۀ دوّم ناسخ آیۀ اوّل است.(1)

* یکی هم قضیۀ صدقه دادن به فقیر است برای ملاقات با پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله، یعنی شریفۀ بین یدی نجواکم صدقه، که پس از سه روز آمد که لازم نیست.

* یکی هم قبله بود که مسلمین حدود 16 یا 17 سال رو به بیت المقدس نماز می گزارند و لکن پس از سه سال از استقرارشان در مدینه حکم قبله عوض شد.

- بنابراین، در هر جا که ما شک کنیم که آیا ناسخ است یا نه؟ نباید که آن را حمل بر نسخ کنیم.