متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 9

تشریح المسائل

*مراد شیخ از و لنشر الی جمله من هذه المرجحات النوعیّه... الخ چیست؟

- تشکیل دو مقام از بحث و صحبت پیرامون مرجّحات نوعیّۀ اظهر بر ظاهر و مرجّحات صنفیّۀ آن است که برای هرکدام در طی چند مسأله مواردی را ذکر می فرماید.

*قبل از ورود به بحث مقدّمه بفرمائید وقتی که دلیل عام را با دلیل خاص به لحاظ تاریخ صدورشان

مقایسه می کنیم چند حالت در آن متصوّر است؟

- سه حالت:

1 - اینکه هردو معلوم التاریخ باشند یعنی که هم تاریخ صدور عام مشخص باشد، هم تاریخ صدور خاص.

2 - اینکه هردو مجهول التاریخ باشند یعنی که تاریخ صدور هیچکدام مشخص نباشد.

3 - اینکه احدهما معلوم التاریخ و دیگری مجهول التاریخ باشد.

*نکتۀ قابل توجه در اینجا چیست؟

اینستکه: از این سه صورت، صورت اوّل خود دارای سه شعبه است:

1 - اینکه تاریخ صدور عام و خاص مقرون به یکدیگر و همزمان باهم باشد.

2 - اینکه تاریخ صدور عام مقدّم بر تاریخ صدور خاص و تاریخ صدور خاص متأخر از عام باشد، که این باز خود دو شعبه دارد:

الف: اینکه خاص قبل از وقت عمل به عام صادر شده باشد.

ب: اینکه خاص پس از فرا رسیدن زمان حاجت و عمل به عام صادر شده باشد.

3 - اینکه تاریخ صدور خاص مقدّم بر عام و تاریخ صدور عام متأخر از خاص باشد که این نیز خود دارای دو شعبه است:

*حکم هریک از این موارد به لحاظ تقدم و تأخّر چیست؟

- عند المشهور، دلیل خاص:

1 - در برخی از موارد معیّنا حمل بر تخصیص شده و مخصّص عام می گردد و این در فرضی است که یقینا خاص پس از عام و قبل از زمان حاجت صادر شده باشد.

2 - و در برخی از موارد معیّنا حمل بر نسخ می شود و این در فرضی است که خاص متأخّر از عام و پس از حضور وقت عمل صادر شده باشد.

- در اینجا خاص فقط ناسخ عام است. و اگر عام، پس از وقت عمل به خاص فرا رسیده باشد، در آن صورت دلیل خاص منسوخ عام می گردد.