متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 92

بین یک نص و یک ظاهر تنافی واقعی وجود ندارد و نص بر ظاهر مقدّم است و هکذا اظهر نسبت به ظاهر، و یا یک مجمل و ساکت با یک مبیّن تنافی ندارند بلکه مبین مقدّم است.

2 - آنکه از باب تعارض است، غالبا تنافی ظهورین است، چرا که تنافی نصّین ظنّی السّند به ندرت اتفاق می افتد.

3 - ظهورین هم:

- گاهی هردو مستند به وضع واضع اند.

- گاهی هردو مستند به قرینه و مجازی هستند.

- گاهی هم احدهما وضعی و دیگری بالقرینه است.

- البته؛ تقسیم فوق نقشی در محل بحث ما ندارد، آنچه مهم است اینستکه: اصل ظهور دو دلیل متعارض احراز شود تا اینکه نوبت به معالجه و رفع تعارض برسد چونکه در حقیقت علاج و معالجه، رفع مانع کردن است و نه احراز مقتضی کردن.

- با توجه به نکته اخیر، در رابطۀ با ما نحن فیه می گوئیم:

* اگر عام مخصّص به دلیلی لبّی را با قطع نظر از این تخصیص ملاحظه کرده و نسبت آن را با خاص در نظر بگیرید حق اینستکه: هردو خاص وضعشان یکسان بوده و هردو از حیث مانعیّت نسبت به ظهور عام در عموم، مساوی هستند.

- بنابراین: 1 - اگر محذوری در کار نیست باید که توسط هردو دلیل خاص از عام رفع ید شود که در مثال مذکور به نظر ما محذوری وجود ندارد.

2 - و اگر محذوری در کار است، قوانین تعارض پیاده شود.

* و اگر عام را پس از تخصیص به مخصّص لبّی ملاحظه کنید می گوئیم:

- عام قبلی وقتی با مخصّص لبّی تخصیص خورد، البته ظهور اوّلیّه اش در عموم از بین رفت، حال اگر بخواهد در باقیمانده ظهور ثانوی پیدا کند و بتوان گفت که تمام الباقی مراد است، باید که از اصاله عدم المخصّص استفاده کنیم و حال آنکه ما نحن فیه جای این اصل نیست. چرا؟

- چون فرض اینستکه: یک مخصّص منفصلی هم داریم و لذا تا زمانی که مطمئن نشویم که هیچ مخصّص دیگری وجود ندارد از ظهور ثانوی محروم خواهیم بود.

- در نتیجه: عام مخصّص به دلیل لبّی مثل عام تخصیص خورده به مخصّص لفظی متّصل مجمل، از این حیث که آیا تمام الباقی مراد است یا بعض الباقی، مجمل می شود.

- و امّا خاص منفصل مبیّن است، و حال آنکه بین مجمل و مبیّن، نسبت معنا ندارد بلکه حتما مبیّن مقدّم بوده و مفسّر مجمل می باشد.