متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 94

- پس: برای عام تخصیص خوردۀ با یک مخصّص منفصل، ظهوری در اینکه مراد از آن چیست ندارد، بلکه قبل از احراز تمام مخصصات مجمل و مردّد بین تمام الباقی و بعض آن است و (امّا) پس از فحص از مخصّص (و پیدا نمودن آن)، و پس از تمام آنچه که تخصیص بر آن وارد شده است، اراده الباقی تعیّن می یابد.

- امّا عام تخصیص خورندۀ با مخصّص متّصل از آنجا که ظهورش در تمام الباقی:

1 - یا مستند است به وضع کلام ترکیبی (مثل اکرم العلماء الاّ الفسّاق) است بنابراین قول که ظهور این عام در تمام الباقی حقیقت است.

2 - و یا مستند است به وضع لفظ قرینه (مثل اسدا یرمی)، بنابراینکه لفظ عام (با متصل که تخصیص می خورد) باز هم مجاز است، اتّصاف (در لفظی متصل) به ظهور ثانوی (یعنی تمام الباقی) صحیح است (و مجمل نیست و لذا می توانید آن را با مخصّص بعدی بسنجید. (چرا ظهور؟ چرا نمی شود گفت نصّ؟)

- به دلیل احتمال ارادۀ معنای برخلاف آنچه که این ترکیب یا لفظ قرینه برای آن وضع شده است الاّ عدولهم) مخالف است.

- و از اینجاست که صحیح است که گفته شود: نسبت بین این سخن او که می گوید: در عاریه ضمان نیست مگر دینار و درهم و بین آنچه دلالت دارد بر این سخن او که می گوید: فی العاریه ضمان الذّهب و الفضّه، عموم و خصوص من وجه است.

***

تشریح المسائل

*حاصل مطلب در نعم، لو کان المخصّص متصلا بالعام بالعامّ من قبیل: الصفه، و الشّرط و بدل البعض..

الخ) چیست؟

- ششمین صورت از صور مورد بررسی در محل نزاع با مرحوم فاضل نراقی است و لذا شیخنا می فرماید:

- بله؛ گاهی از دو مخصّص؛ یکی لفظی متصل مبین است و دیگری لفظی منفصل است و لذا فرمایش مرحوم فاضل نراقی در صورتی صحیح است که:

- اوّل عام را با خاص متصل ملاحظه کنیم که در اینصورت مخصّص از اصل جلوی ظهور عام در عموم را گرفته و عام ظهور در ما عند الخاص پیدا می کند یعنی که ظهور بدوی می رود و ظهور جدید مستقرّ می شود.

- حال اگر عام مخصّص با خاصّ منفصل محاسبه شود، چه بسا که نسبت بینهما عموم و خصوص