متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 97

1- (1) - مثل المحقق السبزواری فی کفایه الاحکام: 135.

- زیرا: دلالت روایت اوّل بالعموم است و دلالت دوّمی بالاطلاق است (و لذا عموم اوّلی را تحفظ کرده و دوّمی را تقیید می کنیم).

- یا اینکه (تعارضا، تساقطا)، به عمومات نفی ضمان رجوع می شود (که می گویند: لیس فی العاریه ضمان، پس این حلّی مصوغه هم ضمان ندارد).

***

تشریح المسائل

*جهت یادآوری بفرمائید مخصّص در تقسیم اوّلیّه بر چند قسم است؟

- بر دو قسم است: 1 - متصل 2 - منفصل

* مخصّص متصل آن است که: مستقل در افاده نباشد بلکه از توابع و ملحقات کلام دیگر است.

- به عبارت دیگر: به تنهایی دارای معنایی نمی باشد که یصحّ السّکوت علیها باشد. مثل: شرط، وصف، غایت و...

* مخصّص منفصل آن است که مستقل در افاده باشد، یعنی بدون ضمیمه شدن و الحاق به غیر دارای معنای تام باشد اعم از اینکه:

1 - جدای از عام و در یک زمان دیگری با فاصله بیان شود مثل اینکه:

- امروز بفرماید: اکرم العلماء و فردا بگوید: لا تکرم زیدا.

2 - و یا که متصلا و بلافاصله پس از عام بگوید لا تکرم زیدا.

*انما الکلام در چیست؟

در خصوص استثناء است در اینجا که آیا از جملۀ مخصصات متّصله است و یا از مخصّصات منفصله؟

- سه وجه در این رابطه محتمل و متصوّر است:

1 - اینکه از مخصّصات متصله باشد مطلقا یعنی که چه استثناء به حرف باشد مثل الاّ، و چه به اسم باشد مثل: سوی و غیر،... چه به فعل باشد مثل حاشا، خلا، عدا و...

2 - اینکه از مخصّصات منفصله باشد مطلقا.

3 - اینکه میان دو قسم اوّل با قسم دوّم قائل به تفصیل شویم و...

*با توجه به مقدّمۀ فوق مراد شیخنا از و الظّاهر أنّ التّخصیص بالاستثناء من قبیل المتّصل:...

چیست؟

- اینستکه: تخصیص به استثناء مطلقا از قبیل مخصّصات متّصله است چه به ادات استثناء از قبیل الاّ باشد و یا به اسم و یا به فعل.

- دلیل بر این مدعی هم ظهور و تفاهم عرفی است یعنی که عند العرف: