بررسی گسترده ی فقهی: معونه الظالمین، الولایه من قِبَل الجائر و جوائز السلطان صفحه 116

باید شراب بخوری و الا پنجاه هزار تومان از تو می گیرم، برای شخص متمکّن نمی توان گفت «رفع ما اضطروا الیه» شاملش می شود و می تواند شراب بخورد، همان طور که «رفع ما اکرهوا علیه» هم شاملش نمی شود.

البته همان طور که بیان کردیم، دلیل لاضرر در مواردی که ضرر در قلّت به حدّی نباشد که از آن منصرف باشد، جاری می شود.

4. مرحوم شیخ در دلیل سومی که بر اقوائیت احتمال اوّل ذکر کردند، فرمودند: از مفهوم روایت «إِنَّمَا جُعِلَتِ التَّقِیَّهُ لِیُحْقَنَ بِهَا الدِّمَاءُ فَإِذَا بَلَغَ الدَّمَ فَلَا تَقِیَّه»(1) استفاده می شود مادامی که به مرحله ی دم نرسیده باشد، تقیه جایز است؛ یعنی می توان به خاطر تقیه به دیگری اضرار وارد کرد، ولو بلغت ما بلغت کثرهً و عظمهً.

در حالی که مفهوم روایت این را بیان نمی کند، بلکه می فرماید: این طور نیست که تقیه حتّی اگر به مرحله ی کشتن دیگری هم رسید، کشتن جایز باشد؛ خیر این طور نیست و خون با خون فرقی نمی کند «تَتَکَافَی دِمَاؤُهُمْ»(2). بنابراین واضح

1- المحاسن، ج 1، ص259: عَنْهُ [احمد بن محمد بن خالد البرقی] عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی الْیَقْطِینِیِّ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ شُعَیْبٍ الْحَدَّادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ … علیهما السلام … قَالَ: إِنَّمَا جُعِلَتِ التَّقِیَّهُ لِیُحْقَنَ بِهَا الدِّمَاءُ فَإِذَا بَلَغَ الدَّمَ فَلَا تَقِیَّه.

2- الکافی، ج1، کِتَابُ الْحُجَّهِ، بَابُ الْفَیْ ءِ وَ الْأَنْفَالِ ...، ح4، ص540: عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنِ الْعَبْدِ الصَّالِحِ … علیه السلام … قَالَ: الْخُمُسُ مِنْ خَمْسَهِ أَشْیَاءَ مِنَ الْغَنَائِمِ وَ الْغَوْصِ وَ مِنَ الْکُنُوزِ وَ مِنَ الْمَعَادِنِ وَ الْمَلَّاحَهِ یُؤْخَذُ مِنْ کُلِّ هَذِهِ الصُّنُوفِ الْخُمُسُ فَیُجْعَلُ لِمَنْ جَعَلَهُ اللَّهُ تَعَالَی لَهُ ... وَ الْأَنْفَالُ إِلَی الْوَالِی وَ کُلُّ أَرْضٍ فُتِحَتْ فِی أَیَّامِ النَّبِیِّ … صلی الله علیه و آله و سلم … إِلَی آخِرِ الْأَبَدِ وَ مَا کَانَ افْتِتَاحاً بِدَعْوَهِ أَهْلِ الْجَوْرِ وَ أَهْلِ الْعَدْلِ لِأَنَّ ذِمَّهَ رَسُولِ اللَّهِ فِی الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ ذِمَّهٌ وَاحِدَهٌ لِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ … صلی الله علیه و آله و سلم … قَالَ: الْمُسْلِمُونَ إِخْوَهٌ تَتَکَافَی دِمَاؤُهُمْ وَ یَسْعَی بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ ... .