بررسی گسترده ی فقهی: معونه الظالمین، الولایه من قِبَل الجائر و جوائز السلطان صفحه 120

به کسی وعید دهد اگر فلان عمل حرام را انجام ندهی، ضرری وارد خواهم کرد اعم از ضرر جانی، مالی یا عِرضی خواه آن ضرر در مورد خود مکرَه باشد و خواه در مورد یکی از اقرباء و مرتبطین مکرَه مانند فرزند، برادر، پدر و ... امّا اگر وعید درباره ی یک مؤمن اجنبی و بیگانه از مکرَه باشد؛ مثلاً بگوید اگر فلان عمل حرام را انجام ندهی، شیشه های مغازه ی فلان بقالی را که هیچ نسبت و ارتباطی با مکرَه ندارد خواهم شکاند، در این صورت إکراه صادق نیست؛ چون ربطی به او ندارد. بنابراین قبول تولّی از قِبَل جائر به خاطر ضرری که بر مؤمنین اجنبی وارد می شود، از باب إکراه جایز نیست؛ چون إکراه صادق نیست.

مرحوم شیخ سپس می فرماید: بله، اگر خوف ضرر بر بعض مؤمنین داشته باشد، هرچند آن ها اجنبی باشند؛ مثلاً جائر می گوید اگر تصدّی امر قضاء نکنی آب را بر روی مردم فلان محلّه که شیعه هستند می بندم، گرچه این جا إکراه صادق نیست و از باب إکراه نمی تواند قبول تولّی کند، امّا از روایات استفاده می شود چنین تهدیدی مبیح تولّی از قِبَل جائر و بلکه مبیح ارتکاب سایر محرمات می باشد؛ زیرا ادلّه قائم است بر این که باید مراعات مؤمنین را کرد و آن ها را در معرض ضرر قرار نداد. از جمله، روایت مفصّلی که در کتاب شریف احتجاج ذکر شده ست.