بررسی گسترده ی فقهی: معونه الظالمین، الولایه من قِبَل الجائر و جوائز السلطان صفحه 338

إن قلت: ممکن است بعضی سوادِ خواندن نداشته باشند، پس اعلان زبانی موضوعیت دارد.

قلت: در اعلان زبانی هم ممکن است بعضی ناشنوا یا کم شنوا باشند. علاوه آن که مردم در این زمان سواد دارند و به کسی که مالش را گم کرده و معمولاً دنبالش می گردد اطلاع می دهند. مضاف به این که در تعریف زبانی مثلاً در یک مسجد افراد کمتری مطلع می شوند، به خلاف این که اگر در جاهای مختلفی به صورت اعلامیه بر روی دیوار در محلات مختلف زده شود، به مراتب مفیدتر از اعلان در یک مسجد است.

تعریف مال مجهول المالک در ما نحن فیه که غیر لقطه بوده و مقیّد به سنه نیست نیز به همین روش می تواند باشد.

آیا بذل مال برای اعلان در صورت نیاز واجب است؟

اگر اعلان به هر نحوی نیازمند بذل مال باشد، آیا بذل مال واجب است یا خیر؟ مرحوم شیخ … قدس سره … می فرماید بذل مال بر ذوالید واجب نیست، بلکه رجوع به حاکم می کند و حاکم از باب ولایتی که بر غائب دارد، از آن عین مقداری را می فروشد و هزینه ی فحص از مالک را برمی دارد که اگر مالک پیدا شد، آن را به مالک می دهد و الا صدقه می دهد.(1)

مرحوم شیخ احتمال هم می دهند که بر خود آخذ که ذوالید است واجب باشد

1- المکاسب المحرمه، ج 2، ص186: و لو احتاج الفحص إلی بذل مالٍ، کاجره دلّال صائح علیه، فالظاهر عدم وجوبه علی الآخذ، بل یتولّاه الحاکم ولایه عن صاحبه، و یُخرج من العین اجره الدلّال ثمّ یتصدّق بالباقی إن لم یوجد صاحبه، و یحتمل وجوبه علیه؛ لتوقّف الواجب علیه.