جوان و جوانی در سیره اهل بیت علیهم السلام صفحه 37

أولی الأشیاء أن یتعلمها الأحداث الأشیاء التی إذا صاروا رجالا احتاجوا إلیها؛(1) برترین چیزهایی که جوانان باید بیاموزند چیزهایی است که هنگام بزرگ سالی به آن نیاز دارند.

اهل بیت علیهم السلام بر دانشی تکیه کرده اند که در آینده و کهنسالی به کار آید و نیز فرموده اند کودکی و جوانی سن فراگیری است؛ ازاین رو در بیان امام علی علیه السلام چنین آمده است:

من سأل فی صغره أجاب فی کبره؛(2) آن کس که در کوچکی بپرسد در بزرگی جواب خواهد داد.

انسان ها تربیت می شوند و چیزی یاد می گیرند تا منشأ اثر و برکت باشند؛ بنابراین کسی که در کودکی رنج می برد حاصل آن را در بزرگسالی خواهد دید. انسان در برابر دیگران و عمر خویش مسئولیت دارد و باید عمرش مفید باشد. اگر در کودکی و جوانی که اشتغال ذهنی اندک و فراگیری آسان است، چیزی فرا نگیرد دیگر نخواهد توانست زمانی که زمینه های فراگیر اندک است؛ بیاموزد.

دانش در خدمت عقیده

یکی از مسائلی که اهل بیت علیهم السلام بسیار به آن اهمیت می دادند، آموزش عقاید و دفاع از عقیده در جوانی است. امام صادق علیه السلام شاگردان جوانش را در فراگیری دانش دینی بسیار تشویق می فرمودند. هِشَام بن حکَم یکی از شاگردان جوان امام صادق علیه السلام است که در علم کلام بسیار ماهر است. او در مناظره ای که با یکی از دانشمندان بصره دارد، به طرز زیبایی از فن جدلِ احسن استفاده می کند و لزوم امامت را برای جلوگیری انسان