بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 162

1- مکاسب، ص265.

2- غلفه به کسر غین به معنی غلاف و پوسته ای است که با ختنه شدن از بین می رود در لغت آمده است: غِلفه الذکر «پوست ختنه گاه».

3- «عیب عبارت است از خارج شدن از مجرای طبیعی به خاطر زیاده یا نقصی که موجب نقص مالیت است».

4- جامع المقاصد، ج4، ص323.

هستند که موجب افزایش مالیت می شوند.

در همین مورد مرحوم شیخ در مکاسب فرموده است:

«به طور قوی محتمل است که گفته شود: مناط در عیب عبارت است از نقص مالی، زیرا نقص در خلقت که موجب نقص مالیت نباشد، مثل خصاء و مانند آن، عیب نیست.»(1)

نقش سیره در احکام فقهی

اشاره

در آغاز بحث سیره گفته شد که مباحث مربوط به سیره را در دو بخش مورد بحث قرار می دهیم، بخش اوّل مباحث اصولی مربوط به سیره بود که به پایان رسید. اکنون به مباحث بخش دوم می پردازیم که به نقش سیره در احکام فقهی مربوط می شود، یعنی بحث در احکامی که به وسیله سیره ثابت شده است.

چنان که در بخش اوّل اشاره کردیم احکام شرعی زیادی به وسیله سیره ثابت شده است، مانند بیشتر معاملات و داد و ستدهای مردم که به صورت معاطات انجام می شود و یا مانند تملک از طریق حیازت و یا مانند مسأله حجاب و یا حلق لحیه و مسائل دیگر. البته در بعضی از مواردی که به سیره استدلال شده است، در واقع استدلال به سیره به عنوان مؤید است، نه به عنوان دلیل مستقل، زیرا در این موارد دلیل دیگری مانند آیات یا

روایات وجود دارد. مانند استدلال به سیره در بحث حجاب و در بحث حلق لحیه که در مورد اوّل مسلما آیاتی از قرآن مبنا و دلیل آن حکم است و مورد دوم روایاتی موجود است که در جای خود ذکر خواهد شد.

قبل از ورود به مباحث فقهی در مورد مسائل و احکام ثابت شده به وسیله سیره، تذکر چند نکته ضروری است:

1 - همان طور که در مباحث اصولی سیره (بحث در محدوده دلالت سیره) گفته شد، حداکثر چیزی را که سیره اثبات می کند، جواز فعل یا جواز ترک عمل است، ولی وجوب و حرمت را اثبات نمی کند.