بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 239

1- جامع المقاصد، ج5، ص 408.

2- جامع المقاصد، ج5، ص414.

3- کنز العرفان، ج2، ص68.

بین مردم مشهور است که صلح، سید الأحکام است.»

به هر حال، آیاتی از قرآن و احادیثی از معصومین علیهم السلام بر مشروعیّت آن دلالت می کند، چنان که در حدیث آمده است: الصلح جائز بین المسلمین الاّ صلحا احلّ حراما او حرّم حلالاً(1): «صلح بین مسلمین جایز است مگر صلحی که موجب تحلیل حرام و تحریم حلال شود.»

استدلال به سیره در بعضی از مسائل صلح: همان طور که گفته شد موارد جریان صلح بسیار فراوان و متنوع است که یکی از آن موارد، جریان آن در منازعات مربوط به املاک است، چنان که در شرایع الاسلام آمده است:

و یلحق بذلک احکام النزاع فی الأملاک(2) «احکام نزاع در املاک به باب صلح ملحق می شود»

و علاّمه از آن به «تزاحم الحقوق» تعبیر کرده است.

یکی از مسائل و مواردی که به «تزاحم حقوق» مربوط می شود از اختلاف و تنازع مالکان با همسایگان خود، در حقوق ارتفاقی ملک است و اوّلین مسأله ای را که فقهای بزرگ، همچون محقّق حلّی و علاّمه حلّی، در این بخش از کتاب صلح مطرح کرده اند،

مسأله نصب میزاب (ناودان) و یا بیرون آمدن ستونهای ساختمان به طرف راه است که از آنها تعبیر به رواشن (جمع روشن به معنی روزن و محلّ روشنایی) می کنند و یا گذاردن پنجره و ساباط (دالان ) و چیزهایی از این قبیل است که به ممرّ و محلّ عبور و مرور همسایگان و دیگر عابران مربوط می شود.

علاّمه در باب صلح در کتاب قواعد گفت:

«فصل دوم در تزاحم حقوق است: جایز است بیرون آوردن روشن و جناح و قراردادن ساباط و باز کردن درهای جدید و نصب ناودانها در راهها به شرط آن که به رهگذران زیانی نرساند، گرچه مسلمانی (از همسایگان) معارض و مخالف آن باشد.»(3)