بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 303

1- بحار الانوار، ج6، ص93.

لأنّه لو کان کذلک لکان جائزا أن یتعبدهم بتحلیل ما حرّم و تحریم ما احلّ حتّی یستعبدهم بترک

الصلاه و الصیام و اعمال البرّ کلّها، .... : «زیرا اگر چنین بوده باشد، جایز بود که خداوند بندگان خود را به تحلیل محرمات و تحریم محلّلات به تعبّد وادار کند و حتّی تعبّدا به ایشان دستور دهد که نماز و روزه و تمام کارهای خیر را ترک کنند».

و سرانجام آن حضرت در مورد مصالح و مفاسد و علل احکام می فرماید:

انّا وجدنا کل ما احلّ اللّه تبارک و تعالی ففیه صلاح العباد و بقاء هم و لهم الیه الحاجه الّتی لایستغنون عنها و وجدنا المحرّم من الاشیاء لاحاجه للعباد الیه و وجدناه مفسدا داعیا إلی الفناء و الهلاک

«ما چنین یافتیم که هر چه را خداوند حلال فرموده مصلحت بندگان و بقای ایشان به آن بستگی دارد و بندگان سخت به آن نیازمندند و هر چه را که حرام فرموده مردم به آن نیازی ندارند و فساد و هلاکت آنان در آن است.»

2 - و نیز حضرت رضا علیه السلام درباره علّت اباحه و حرمت اشیا فرموده است:

انّ اللّه تبارک و تعالی لم یُبِحْ أکلاً و لاشربا اِلاّ لما فیه المنفعه و الصلاح و لم یحرّم الاّ ما فیه الضرر و التلف و الفساد(1): «همانا خدای تبارک و تعالی هیچ خوردنی و آشامیدنی را مباح نفرموده مگر به خاطر منفعت و مصلحتی که در آن هست و حرام نفرموده مگر چیزی را که در آن زیان و تلف و فساد است».

3 - و نیز آن حضرت درباره علّت حرمت زنا فرموده است:

حرّم الزنا لما فیه من الفساد من قتل الأنفس و ذهاب الأنساب و ترک التربیه للأطفال و فساد

المواریث و ما أشبه ذلک من وجوه الفساد(2): «چون بر زنا مفاسدی از قبیل قتل نفس و از بین رفتن نسب اشخاصّ و ترک تربیت فرزندان و تباه شدن مواریث و فسادهایی مانند آنها، مترتب می شود، خداوند آن را حرام فرموده است».

4 - درباره علّت تشریع زکات، امام صادق علیه السلام فرموده است:

و انّما وضعت الزکاه اختبارا للاغنیاء و معونه للفقراء و لو أنّ الناس أدّوا زکاه اموالهم ما بقی