بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 38

1- المعالم الجدیده، ص46.

گفتند، پیامبر خطاب به براء فرمود:

قد کنت علی قبله لو صبرت علیها(1): «تو قبلاً قبله ای داشتی (که همان بیت المقدس بوده) کاش بر همان قبله صبر می کردی و باقی می ماندی!»

چنان که در این قصه مشهود است، کعب و پیروانش از راه استناد به فعل پیامبر صلی الله علیه و آله حکمی را استنباط کرده اند. زیرا آنان عمل پیامبر صلی الله علیه و آله را مشاهده کرده بودند که به سوی بیت المقدس نماز می خواند و چون در سفر بودند و دسترسی به پیامبر صلی الله علیه و آلهنداشتند، بر

همان حکم قبلی باقی ماندند.

2 - شهرستانی در کتاب ملل و نحل خود می گوید:

در خبری بطور استفاضه از پیامبر رسیده که چون خواست معاذ را به یمن فرستد، گفت: یا معاذ بم تحکم؟: معاذ گفت: به کتاب خدا، پیامبر فرمود: فإن لم تجد؟: معاذ گفت: به سنّت پیغمبر، پیامبر فرمود: فإن لم تجد؟: معاذ گفت: أجتهد سپس پیامبر گفت:

اَلْحَمدِللّهِ الّذی وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِه لِما یَرْضاهُ(2): «سپاس خدای را که فرستاده پیامبرش را در آنچه که مورد رضای اوست موفق کرد.»

3 - اجتهاد عمار در مسأله تیمّم:

ابن ادریس در سرائر روایتی را از امام باقر علیه السلام نقل کرده که خلاصه آن چنین است : عمار به پیامبر عرض کرد دیشب جنب شدم و آب نداشتم، پیامبر فرمود: «چه کردی؟» عمار گفت: لباسهای خود را درآورده و در خاک غلتیدم، پیامبر به او فرمود: هکذا یصنع الحمار. بعد طریقه تیمّم صحیح را به او تعلیم داد.(3)

سیّد بحر العلوم نیز در کتاب رجال خود در ذیل ترجمه عمّار می گوید:

«داستان عمّار در تیمم مشهور است، گر چه او در این مسأله درست عمل نکرد، امّا عمل او از کار عمر درست تر بود، زیرا وقتی که عمر دچار جنابت شد و آبی نیافت، نماز را ترک کرد، ولی عمّار چون که می دانست نماز با جنابت ساقط نمی شود، به هنگام تیمم، بین بدل (تیمم) و مبدل (غسل) مساوات و برابری را