بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 69

1- بحارالانوار، ج89، ص15، حدیث8.

خواندن آن، جز بر تازگی و طراوت آن افزوده نمی شود ؟ فرمود: زیرا خدای تبارک و تعالی آن را برای زمانی خاصّ و مردمی خاصّ قرار نداده، این کتاب در هر زمانی، نو و تا

روز قیامت نزد تمام مردم باطراوت و تازه است».

همان طور که فهم متشابهات قرآن بدون مراجعه به معصومین علیهم السلام ممکن نیست،

درک باطن و روح قرآن نیز بدون مراجعه به خاندان وحی میسر نخواهد بود، زیرا عقول ناقص بشر به تنهایی و بدون راهنمایی مفسران حقیقی قرآن از درک و فهم عمیق این کتاب، عاجزند و برای فهم آن باید از خود قرآن و از مفسران واقعی آن، که به تعبیر قرآن

«راسخون در علم» هستند، مدد گرفت.

در حدیث آمده است: ینطق بعضه ببعض و یشهد بعضه علی بعض(1): «بعضی از آن ناطق به بعضی دیگر و پاره ای از آن شاهد بر بعض دیگر است».

جابربن یزید جعفی می گوید: از امام باقر علیه السلام درباره تفسیر قسمتی از قرآن سؤل کردم، حضرت پاسخ مرا دادند. سپس روزی دیگر برای دومین بار از همان قسمت سؤل کردم، حضرت جواب دیگری دادند. گفتم فدایت شوم! در مورد این مسأله قبلاً به من جواب دیگری دادید! امام فرمود: یا جابر! إنّ للقرآن بطنا و للبطن بطنٌ و له ظهرٌ و للظّهر ظهرٌ، یا جابر! لیس شی ء أبعد من عقول الرجال من تفسیر القرآن إنّ الآیه تکون اوّلها فی شی ءٍ و آخرها فی شی ءٍ و هو کلام متّصل متصرف علی وجوه(2): «ای جابر! همانا قرآن باطنی دارد و باطن آن باطنی دارد و نیز دارای ظاهری است و ظاهر آن ظاهری دارد. ای جابر! هیچ چیز از عقل و فهم مردم دورتر از تفسیر قرآن نیست. همانا اوّل آیه درباره چیزی است و آخر آن درباره چیزی، و

در حالی که کلام متصلی است که قابل تصرف بر وجوهی است.»

به خاطر این همه عمق و ژرفا و این همه بواطن قرآن است که کسی حق تفسیر به رأی و برداشت شخصی و سلیقه ای از قرآن را ندارد و در احادیث زیادی تفسیر به رأی ممنوع و حرام اعلام شده و برای مفسر به رأی وعده عذاب داده شده است، که به ذکر متن چند مورد از این روایات اکتفا می کنیم: