بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 71

1- بحارالانوار، ج89، ص103.

2- بحارالانوار، ج89، ص111.

3- بحارالانوار، ج89، ص112.

اولاً ؛ تنها عمل کردن به محکمات جایز است و عمل به متشابهات بدون تفسیر از جانب پیامبر صلی الله علیه و آله یا ائمه علیهم السلام جایز نیست.

ثانیا ؛ قبل از عمل به ظاهر قرآن باید از وجود مخصّص و ناسخ و معارض، تا حصول اطمینان، فحص و بررسی کرد و بعد از فحص، در صورت یأس از وجود مخصص و معارض می توان به ظاهر کتاب عمل کرد.

ثالثا ؛ از یک سلسله روایات بوضوح استفاده می شود، که ظواهر کتاب، با قطع نظر از تفسیر و بیان از ناحیه ائمه علیهم السلام، حجت و قابل اعتماد است. اکنون چند نمونه از این روایات را ذکر می کنیم:

1 - در باب تعادل و تراجیح اخبار متعارض، روایاتی وارد شده است که از امام سؤل می کنند که وقتی دو روایت متعارض درباره یک موضوع وارد شده چه باید کرد؟

امام می فرماید:

اذا ورد علیکم حدیثان مختلفان، فاعرضوهما علی کتاب اللّه فما وافق کتاب اللّه فخذوه و ما خالف کتاب اللّه فردّوه(1): «هر گاه دو حدیث مختلف بر شما وارد شود، آن دو را بر کتاب خدا عرضه کنید، پس حدیثی که موافق کتاب خداست آن را اخذ کنید (به آن عمل کنید) و آنچه که مخالف کتاب خداست، آن را رد کنید».

2 - در بعضی از روایات امام می فرماید: «اگر روایتی به شما برسد که با کتاب خدا مخالف باشد آن را طرد کنید».

فما وافق کتابَ اللّه فخذوه و ما خالف کتابَ اللّه فدعوه»(2): «آنچه را موافق با کتاب خداست، بپذیرید و آنچه را که با کتاب خدا مخالف است، رها کنید.»

در روایت دیگر می فرماید:

کلّ شی ءٍ مردود إلی الکتاب و السّنه و کلّ حدیث لایوافق کتاب اللّه فهو زخرف(3): «هر چیزی به

کتاب و سنّت بازگشت داده می شود و هر حدیثی که موافق کتاب خدا نباشد باطل و نادرست است».