بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 73

برخی گفته اند سنّت به معنای روش و راه و رسم عادی است، اعم از این که پسندیده یا ناپسند باشد، چنان که در حدیث آمده است:

من سنّ سنّه حسنه فله اجرها و اجر من عمل بها إلی یوم القیامه و من سنّ سنّه سیّئه کان علیه و زر مَنْ عمل بها إلی یوم القیامه(1): «هر کس روش پسندیده ای را پایه گذاری کند، اجر و پاداش آن را خواهد دید و در پاداش کلیه کسانی که تا روز قیامت بدان عمل کنند، شریک خواهد بود و هر که روش ناپسندی را رسم کند وزر و وبال آن بر گردن اوست و در عذاب و گرفتاری تمام کسانی که بدان عمل کنند، شریک خواهد بود».

سنّت در اصطلاح فقها و متکلّمین

سنّت در اصطلاح فقها، در برابر بدعت به کار می رود و منظور از آن هر حکمی است که مستند به اصول شریعت باشد و بدعت در مقابل آن است، زیرا بدعت عبارت از هر حکمی است که برخلاف اصول شریعت باشد و موافق سنّت نباشد. در اصطلاح علمای کلام، سنّت به دو معنی آمده است:

الف - همان معنایی که در اصطلاح فقها آمده است.

ب - سنّت مرادف مستحب است و نیز گاهی، آن را از باب اطلاق عامّ بر خاصّ بر نماز نافله اطلاق می کنند،(2)

ابن اثیر در نهایه می گوید:

«در حدیث به طور مکرر واژه «سنّت» و مشتقات آن آمده است، سنّت در اصل به معنی طریقه و روش است و هرگاه در شرع به طور مطلق آورده شود، منظور از آن، چیزی است که پیامبر صلی الله علیه و آلهبا گفتار یا با عمل خود به آن امر کرده یا از آن نهی فرموده و یا به آن فراخوانده است و این در موردی است که قرآن درباره آن چیزی نگفته است و به همین جهت در ادلّه شرع گفته می شود: کتاب و سنت، یعنی قرآن و حدیث.»(3)

شاطبی در الموافقات می گوید: