بررسی مصادر و منابع فقه فریقین صفحه 78

1- اصول کافی، ج 1، ص 267 / بحارالانوار، ج 17، ص4.

2- نجم، 53/3-4.

3- الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، ج7، ص642.

و از روی هوای نفس سخن نمی گوید، آنچه او می گوید جز وحی نیست.»

نکته قابل توجه در این حدیث این است که این حدیث ضمن این که بیانگر مقام ارجمند و والای حضرت علی علیه السلام در میان تمام امت اسلامی، بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله است، نشانگر این مطلب نیز هست که نه تنها گفته های پیامبر صلی الله علیه و آله بر طبق وحی الهی است، بلکه اعمال و رفتار او نیز به فرمان وحی است. بنابراین هم قرآن و هم سنّت پیامبر صلی الله علیه و آله مبنای احکام الهی است.

سنّت صحابه

شاطبی در کتاب موافقات می گوید: سنّت صحابه پیامبر، سنتی است که بدان عمل می شود و مورد مراجعه قرار می گیرد(1)

و سپس با استناد به آیاتی مانند «کُنْتُم خَیرَ أُمَّهٍ اُخْرِجَتْ لِلنّاسِ...»(2) و مانند آیه (کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ اُمَّهً وَسَطا لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ وَ یَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیکُم شَهیدا»(3): «همان گونه

(که قبله شما قبله میانه است) شما را نیز امّت معتدل و میانه ای قرار دادیم، تا گواه (و الگوی) مردم باشید و پیامبر هم گواه (و الگوی) شما باشد». به برتری اصحاب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر جمیع امت و بر عدالت آنان استدلال می کند. البته این استدلال قابل خدشه بوده و اشکالاتی بر آن وارد است. سپس برای حجّیّت سنّت صحابه به احادیث متعددی استدلال می کند. احادیثی مانند: اَصْحابی مِثْلُ الْمِلْحِ لایصْلَحُ الَّطعامّ إلاّ به «اصحاب من مانند نمک هستند که طعامّ جز با آن خوب و شایسته نمی شود.» و: اَصْحابِی کَالنّجومِ بِأیِّهُم اِقْتَدیْتُم

اِهْتدیْتُم: «یاران من مانند ستارگان هستند، به هر کدام اقتدا کنید، هدایت می شوید».

نقد و بررسی احادیث فوق

باید گفت: با قطع نظر از ضعف سندی که در این گونه احادیث وجود دارد و با صرف