فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 106

در وضعیت های گوناگون امتثال شده باشند؛به خلاف اطلاق بدلی که صرف وجود آن طبیعت مورد نظر بود و با امتثال یک فرد از آن طبیعت،امر مولا امتثال می شد.مثلاً وقتی مولا بگوید:ظلم نکن.این فرمان مولا زمانی امتثال شده که مکلّف در هیچ حالتی و نسبت به هیچ کس ظلم نکند،ولی اگر یک مورد هم مرتکب ظلم شود،با فرمان مولا مخالفت کرده است.

اطمینان

«اطمینان»در لغت یعنی آرامش و سکون بعد از تشویش. (1)اطمینان حالتی است نفسانی که پس از برطرف شدن تشویش و نگرانی حاصل می شود.توضیح:در امور عادّی یا شرعی،احکام جزئی یا موضوعاتی برای انسان پیش می آید که هر چند از نظر عقل صحّت یا ترجیح یک طرف ثابت است،یعنی مقدّمات برای رسیدن به نتیجه درست و تمام است،اما در ابتدا نوعی تردید و تشویش مو هوم نسبت به این ادراکات ایجاد می شود تا این که آن مدرکات به حالت ثبات و دوام در نفس برسند و تشویش و نگرانی مو هوم برطرف شده و سکون و آرامش حاصل شود.این سکون و آرامش بعد از تشویش«اطمینان»نام دارد. (2)اطمینان،علمی است عادی که می تواند ملاک عمل باشد.برخی اصولیین معتقدند که ظنّ اطمینانی معتبر است.مرحوم شیخ انصّاری رحمه الله می گوید:«من فکر نمی کنم تعداد ظنون اطمینانی که از روایات و سایر امارات حاصل می شود،کمتر از اخباری باشد که صحّت آنها مستند به دو نفر عادل از رجال حدیث است و شاید این ظنون اطمینانی بیشتر هم باشند. (3)

اعتبار

-4

اموری که انسان تصوّر می کند یا اصیل هستند و یا غیر اصیل.

1- (1) .المفردات:ماده طعن.
2- (2) .المیزان:1/ذیل آیه 260 سوره بقره.
3- (3) .الرّسائل:153.
4- (4) .الاصول العامّه:69؛اصطلاحات الاصول:85؛شرح مصطلحات فلسفی:157.