فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 118

صیغۀ امر معتبر باشد.پس صحّت تراخی مقتضای تسهیل است و نیکو بودن فوریت،مقتضای ارتکاز و تعیین هر کدام،نیاز به دلیل معتبر دارد. (1)

6.تقسیمات امر:امر به مولوی،ارشادی،تعبّدی،توصّلی(به عنوان«تعبّدی و توصّلی»رجوع شود)،نفسی،غیری،تعیینی،تخییری،عینی و کفایی تقسیم می شود.برخی از تقسیمات فوق به اعتبار خود امر و برخی به اعتبا مأمورٌبه(واجب)است.توضیح هر کدام را در عنوان مربوط بیابید.

امر ارشادی

«ارشاد»در لغت از ماده«رشد»یعنی هدایت،دلالت و راهنمایی است.مراد از امر و نهی ارشادی این است که غیر از خواص و آثار و منافع و ضررهایی که بر انجام دادن یا ترک فعل مترتّب می شوند و ناشی از وجود مصلحت و مفسده در خود فعل یا ترک آن است،اثر دیگری مانند قُرب و بُعد و ثواب و عقاب بر امتثال یا مخالفت امر و نهی مترتّب نمی شود.به عبارت دیگر:امر و نهی ارشادی بعث و زجر صوری هستند که فقط خبر از مصلحت و مفسده فعل می دهند و مکلّف را به این مصلحت و مفسده ارشاد می کنند.

-وجه اختلاف اوامر و نواهی مولوی و ارشادی:در این که چه چیز باعث اختلاف در این دو قسم امر و نهی شده که در یک قسم قرب و بعد و ثواب و عقاب هست و در قسم دیگر نیست،اختلاف است.برخی گفته اند:ارشاد برای آگاهی بر مصلحت و مفسده دنیایی است. (2)گفته شده این صحیح نیست،زیرا بسیاری از اوامر و نواهی مولوی نیز متضمّن مصلحت و مفسدۀ دنیایی هستند و هم چنین بسیاری از اوامر و نواهی ارشادی متضمّن مصلحت و مفسدۀ اخروی.جمعی از دانشمندان هم گفته اند:امر و نهی مولوی به اعتبار مصلحتی است که به امر کننده و نهی کننده بر می گردد و امر و نهی ارشادی به اعتبار مصلحتی است که به مکلّف بر می گردد.به این مطلب نیز اشکال شده که:هر چند در اوامر و نواهی ارشادی چنین است،ولی در اوامر و نواهی مولوی چنین نیست و مصلحت در