فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 122

اگر مقصود ایشان نهی مولوی از ترک فعل است،چنین چیزی غیر مسلّم و بدون دلیل و بلکه ممتنع است.

-ضدّ خاص:در ضدّ خاص دو نظریه وجود دارد:1.قول به عدم دلالت امر به شیء بر نهی از ضدّ خاص.بیشتر اصولیین طرفدار این قول هستند.2.قول به دلالت.طرفداران این قول دو راه را برای اثبات مدّعای خود برگزیده اند:الف:راه ملازمه بین امر به شیء و نهی از ضدّ وجودی آن.ایشان می گویند:انجام دادن فعل مأمورٌبه،ملازم است با ترک ضدّ آن.مثلاً خواندن نماز،ملازم است با نخوابیدن،نخوردن و هر عمل دیگری که ضدّ نماز خواندن باشد.بنا بر این چون به نماز امر شده است،نماز واجب است و گویا در وقت مخصوص نماز،مولا گفته است:غذا نخور،نخواب و سایر کارهایی را که ملازم با نماز هستند انجام نده.پس تمام این امور که ملازم با نماز هستند،منهی عنه هستند.ب:راه مقدّمه.می گویند:ترک ضدّ خاص،مقدّمه انجام مأمورٌبه است؛مقدّمه واجب نیز واجب است،پس ترک همه افعال معارض و منافی مأمورٌبه واجب و انجام دادن آنها منهی عنه است.به عبارت دیگر:ترک خوابیدن یا غذا خوردن،مقدّمه نماز خواندن است.مقدّمه واجب واجب است.پس ترک ضدّ خاص واجب است. (1)

امر تخییری

به عنوان«واجب تخییری»رجوع شود.

امر تعبّدی

هر گاه قصد قربت در تحقّق امتثال شرط باشد،آن را«تعبّدی»گویند.مانند نماز،روزه و سایر عبادت هایی که قصد قربت در انجام دادن آنها شرط است.

امر تعیینی

هر گاه امر به فعلی به خصوص تعلّق گیرد و چیزی را بعینه طلب کند،آن را«تعیینی»گویند.مانند امر به نماز،روزه ماه مبارک رمضان و....