فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 172

وحید بهبهانی رحمه الله منسوب است.سوّم:قول به ترتیب مرجّحات ولی به عکس صورت قبلی؛یعنی مرجّح صدوری مقدّم است بر سایر مرجّحات.این قول مرحوم نایینی رحمه الله است. (1)چهارم:ترتیب مرجّحات بر اساس ترتیبی که در مقبولۀ ابن حنظله و سایر روایات آمده است. (2)

مرجّحات غیر منصوص:در اصل جواز ترجیح به مرجّحات غیر منصوص اختلاف است.در این قبیل مرجّحات سه قول وجود دارد:1.وجوب تعدّی از مرجّحات منصوص به هر چیزی که به نوعی موجب نزدیکی به واقع شود.مشهور علما این قول را برگزیده اند.2.وجوب اقتصار بر مرجّحات منصوص.این قول از کلام مرحوم کلینی رحمه الله در مقدّمه کتاب کافی استفاده می شود و صاحب کفایه رحمه الله نیز به همین قول تمایل پیدا کرده است.3.تفصیل بین صفات راوی و سایر مرجّحات.در صفات راوی تعدّی از مرجحات منصوص جایز است ولی در سایر مرجّحات جایز نیست. (3)بنا بر قول اوّل،مرجّحات غیر منصوص را نمی توان در تعداد معینی خلاصه کرد بلکه هر چیزی که بتواند مرجّح به حساب بیاید معتبر خواهد بود.برخی حتّی تقدّم در دین را نیز از مرجّحات راوی دانسته اند.مرجّحات فراوان دیگری نیز بیان شده که برخی مربوط به سند،برخی مربوط به متن،برخی مربوط به مدلول و برخی مربوط به امور خارج از روایت است که«مرجّحات خارجی»نام دارند. (4)

تعبّدی

-5

یکی از تقسیمات واجب،تقسیم آن به«تعبّدی»و«توصّلی»است.واجب تعبّدی:دو تعریف برای واجب تعبّدی ارایه شده است.تعریف اوّل:«واجب تعبّدی»آن واجبی است که امتثال و سقوط آن از عهدۀ مکلّف متوقّف بر انجام دادن به قصد قربت باشد.

1- (1) .فوائد الاصول:779/4.
2- (2) .اصول الفقه مظفّر:257/2.
3- (3) .همان:261.
4- (4) .الاحکام آمدی:436/2.
5- (5) .الکفایه:107/1؛اصول الفقه مظفّر:69/1؛الاصول العامّه:61؛المحاضرات:139/2؛علم اصول الفقه:60؛اصطلاحات الاصول:276؛العجم الاصولی:546/1.