فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 192

بین ادلّۀ متعارض بر مبنای ضوابط معتبر است.به عنوان«الجمع مهما امکن اولی من الطّرح»رجوع شود.

جمع محمولی

هر گاه دو دلیل داشته باشیم که از جهت اعتبار مساوی باشند و بخواهیم بین آنها جمع کنیم،یا در موضوع تصرّف می کنیم که آن را«جمع موضوعی»گویند؛و یا در محمول تصرّف می کنیم که آن را«جمع محمولی»می گویند.مثلاً مولا گفته:علما را اکرام کن و فاسقان را اکرام نکن.در این مثال،برای این که بین دو دلیل جمع کرده باشیم،فاسق را حمل می کنیم بر غیر عالم تا در نتیجه،اکرام عالمِ فاسق هم واجب باشد.با این کار،در موضوع تصرّف کرده ایم نه در حکم.این را«جمع موضوعی»می گویند.ولی اگر یک دلیل بگوید:روز جمعه غسل کن،و دلیل دیگر بگوید:روز جمعه غسل واجب نیست،امر را بر استحباب حمل می کنیم تا بین دو دلیل جمع کرده باشیم.این نوع تصرّف،تصرّف در محمول(حکم)است که آن را«جمع محمولی»می گویند.

جمع مقبول

به عنوان«الجمع مهما امکن اولی من الطّرح»رجوع شود.

جمع موضوعی

به عنوان«جمع محمولی»رجوع شود.

الجمع مهما امکن اولی من الطّرح

-1

1.معنای این جمله:هر گاه دو خبر معتبر وارد شد که در ابتدای امر متعارض و متنافی به نظر می رسند،فوراً نباید حکم به تعارض و تساقط یا تخییر نمود،بلکه باید تا جایی که ممکن است،بین آنها جمع کرد.یعنی بررسی نمود که آیا یکی عام است و دیگری