فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 197

حدیث

-1

معنی لغوی«حدیث»عبارت است از آن چه که برای دیگری نقل می شود،و آن چه که به گوینده می رسد و گوینده آن را به دیگران می رساند؛خواه از طریق شنیدن و گفتن باشد،و خواه از طریق مطالعه و کتابت. (2)و در اصطلاح حکما و متکلّمان عبارت است از آن چه که مقابل قدیم باشد.پس حادث،یعنی جدید و واقع شدن چیزی در زمانی که قبل از آن نبود.اما در اصطلاح فقهی و اصولی،حدیث عبارت است از کلامی که حاکی از قول یا فعل یا تقریر معصوم علیه السلام باشد.به عبارت دیگر:حدیث،ناقل و حاکی سنّت است نه خودِ سنّت.در عین حال،گاهی از باب توسعه در معنای سنّت،حدیث را نیز سنّت می گویند زیرا حدیث،مثبت سنّت است.به عنوان«سنّت»رجوع شود.اهل تسنّن بر خلاف شیعه،به کلام منتهی به یکی از صحابه پیامبر صلّی الله علیه و آله یا تابعین نیز حدیث می گویند.ایشان معمولاً برای تشخیص کلام حاکی از سنّت پیامبر صلّی الله علیه و آله و دیگران،به کلام منتهی به صحابی یا تابعی«اثر»می گویند.«حدیث»،«خبر»و«روایت»،مترادف هستند.حدیث تقسیماتی دارد از جمله:صحیح و غیر صحیح و....به عنوان«خبر»رجوع شود.

-حدیث قدسی:«حدیث قدسی»عبارت است از کلام خداوند که توسط یکی از انبیا یا اوصیا علیهم السلام نقل می شود.تفاوت حدیث قدسی با قرآن این است که قرآن بر خلاف حدیث قدسی،به عنوان معجزه و برای به مبارزه طلبیدن(تحدّی)نازل شده است.

حرمت

اشاره

به عنوان«حکم تکلیفی»رجوع شود.

حرمت ذاتی

«حرمت ذاتی»عبارت است از حکم تکلیفی ناشی از مفسدۀ موجود در ذات متعلّق حکم.مانند حرمت زنا که ناشی از مفسدۀ موجود در این عمل زشت است.