فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 219

حکم مقابل فتوی

-1

«فتوی»عبارت است از حکم کلّی که فقیه آن را به عنوان حکم جعل شده از سوی شارع بیان می کند و تطبیق آن بر موارد و مصادیق بر عهدۀ مقلّد است.اما«حکم»در مقابل فتوی عبارت است از انشا نمودن حکم جزئی در واقعۀ شخصی از سوی فقیه.این قبیل حکم نمودن فقیه به یکی از سه صورت خواهد بود.1.حکم در دعاوی و نزاع های شخصی.2.حکم فقیه در اموری که معمولاً مردم دچار اشتباه و حیرت می شوند زیرا تشخیص آن دشوار است.مانند حکم فقیه به ثبوت اوّل ماه.3.حکم در اموری که شارع مقدّس فقیه را واجد صلاحیت در آن مورد دانسته است.مانند تعیین نوع و مقدار تعزیر در مواردی که باید مجرم تعزیر شود.

حکم مولوی

به عنوان«امر»رجوع شود.

حکم واقعی اوّلی

حکمی است که با قطع نظر از عارض شدن عنوان ثانوی مانند اضطرار و اکراه و شک،بر افعال و ذوات وضع می شود.مانند وجوب نماز صبح.به عنوان«امر»،«حکم»و«حکم ثانوی»رجوع شود.

حکم واقعی ثانوی

به عنوان«حکم»و«حکم ثانوی»رجوع شود.

حکم وضعی

حکمی که شامل امر و نهی نباشد.به عنوان«حکم»رجوع شود.

حکمت

اشاره

«حکمت»عبارت از آن مصلحتی است که مقصود شارع از تشریع حکم می باشد،به