فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 225

همواره واسطه در ثبوت حکم برای موضوع است،نه واسطه در عروض حکم.مانند واجب الوجود که واسطه در ثبوت وجود برای موجودات ممکن است،و یا گرما که واسطه در ثبوت انبساط برای فلز است. (1)

حیثیت تقییدیه

قیود و جهاتی که حقیقتاً در موضوعیت موضوع قضایا دخالت دارند،تا آن جا که بدون اعتبار آنها موضوع فاقد شخصیت و عنوان موضوعیت می باشد،«حیثیت تقییدیه»نام دارند.در واقع،حیثیت تقییدیه با ترکیبی که در طرف موضوع قضیه ایجاد می کند،بیان می کند که موضوع قضیه بسیط نیست و به تنهایی شایسته پذیرش محمول نمی باشد،بلکه علاوه ای باید در بر داشته باشد تا بتواند از وصف عنوانی محمول برخوردار شود.به عنوان مثال،در قضیه«جسم از آن جهت که رنگین است قابل رؤیت است»،مدلول قضیه آن است که جسم به علاوۀ رنگ قابل رؤیت می باشد،و به دیگر سخن:رنگین بودن جسم در مرئی بودن آن دخالت موضوعی دارد،و جسم به تنهایی و منهای رنگ،قابل رؤیت نیست.لذا جسمی که هیچ رنگی ندارد،هرگز دیده نمی شود. (2)

خاص

به عنوان«عام و خاص»رجوع شود.

خبر

اشاره

-3

«خبر»در مقابل انشا استعمال می شود.گفته شده:لفظ خبر حقیقت است در قول مخصوص. (4)به عنوان«انشا»رجوع شود.خبر با عبارت های گوناگونی تعریف شده

1- (1) .شرح مصطلحات فلسفی:83.
2- (2) .شرح مصطلحات فلسفی:83.
3- (3) .الذّریعه:477/2؛العدّه:97/1؛مبادی الوصول:203؛المعالم:183؛الوافیه:157؛الرّسائل:67؛مجمع البیان:133/5؛القوانین المحکمه:409؛اصول الفقه مظفّر:67/2؛نهایه الاصول:486؛الفصول:263؛علم اصول الفقه:233؛اصول الحدیث و احکامه:19؛المحصول رازی:101/2؛ارشاد الفحول:42؛الاحکام آمدی:247/1؛المعتمد:106/2.
4- (4) .المحصول رازی:101/2.