فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 233

خبر واحد

به عنوان«خبر»رجوع شود.

خرق اجماع

به عنوان«اجماع»رجوع شود.

خطاب های شفاهی

مقصود از«خطاب های شفاهی»،خطاب هایی است که مشتمل بر ادوات خطاب مانند حروف ندا و یا صیغه های مخاطب و...است.آیا آن دسته از آیات قرآن که مسلمانان زمان حیات پیامبر صلّی الله علیه و آله را مورد خطاب قرار می دادند و مثلاً متضمّن حکمی الزام آور بودند،تنها شامل همان مخاطبین موجود می شدند،یا این که مردمان زمان های بعدی و غایبین در حال خطاب نیز شامل خطاب این آیات می شوند؟معروف و مشهور میان علما،عدم اختصاص خطاب های شفاهی به حاضرین در مجلس خطاب است،یعنی این قبیل خطاب ها شامل غایبین و معدومین زمان خطاب نیز می شود.

دفع مفسده مقدّم بر جلب منفعت

اگر مکلّف در وضعیتی قرار گرفت که امر دایر شد بین جلب منفعت و دفع مفسده،آیا قاعده ای عقلی وجود دارد که به استناد آن،دفع مفسده مقدّم بر جلب منفعت باشد یا خیر؟مثلاً اگر دو دلیل وارد شده که یکی متضمّن حکم وجوبی و آن دیگری متضمّن حکم تحریمی است و هیچ کدام هم بر دیگری ترجیح ندارد،مکلّف به استناد حکم عقل یا عقلا باید جانب حرمت را ترجیح دهد و دفع مفسده کند؛یا این که چنین قاعده ای دال بر ترجیح جانب دفع مفسده وجود ندارد و مکلّف اختیار دارد به هر کدام از دو دلیل عمل نماید؟در اصلِ مقصود از این قاعده،مقدار شمول آن و هم چنین اعتبار آن اختلاف نظر هست.