فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 26

تیمّم نماید و با آن نماز بخواند بلکه باید تا آخر وقت صبر می کرد و اگر عذرش برطرف نمی شد،با تیمّم نماز می خواند.اما چنین نیست و شارع اجازه داده که مکلّف همان ابتدای وقت نماز را با تیمّم به جا آورد.و امّا قضا نیز در صورتی لازم می شود که عمل واجبی فوت شود ولی در صورتی که نماز با تیمّم خوانده شود،نمی گویند که نماز این شخص فوت شده تا نیازمند قضا باشد.چهارم:بعد از انجام عمل مطابق امر اضطراری،مطمئن خواهیم بود که وظیفۀ فعلی را انجام داده ایم.بعد از بر طرف شدن عذر،شک در اعاده یا قضا،شک در اصل تکلیف است و در چنین مواردی اصل برائت جاری می شود. (1)3.امر ظاهری(ثانوی ظاهری).مانند جایی که انسان در پاک بودن لباس شک دارد و به استناد«اصل طهارت»،با آن لباس نماز می خواند.وقت نماز رسیده و مکلّف قصد اقامۀ نماز دارد ولی نمی داند لباسش پاک است یا نه؛«اصل طهارت»را جاری می کند؛و یا می داند که قبلاً لباسش پاک بود امّا نمی داند اکنون هم پاک است یا نه؛«اصل استصحاب»را جاری می کند و در هر حال؛با اجرای اصل طهارت و یا استصحاب،با همان لباس نماز می خواند.پس از خواندن نماز در حالی که هنوز وقت باقی است و یا بعد از تمام شدن وقت،متوّجه می شود که لباسش هنگام خواندن نماز پاک نبوده است.تکلیف او چیست؟آیا آن نماز مبتنی بر متابعت از امر ظاهری ثانوی(اصل طهارت یا استصحاب)،کفایت از امر واقعی اوّلی می کند تا نیاز به اعادۀ نماز در وقت و قضای آن در خارج وقت نباشد یا نه؟اقوال مختلف است:یک)قول به اجزا؛دو)قول به عدم اجزا؛سه)تفصیل بین جایی که امر ظاهری از اصل استفاده شده و جایی که از اماره استفاده شده و در هر صورت،تفاوت است بین صورتی که کشف خلاف به صورت ظنّی باشد و صورتی که یقین حاصل شود به مخالفت مأموربه امر ظاهری با مأموربه امر واقعی اوّلی.به عنوان مربوط مراجعه شود.

اجزای مأموربه امر واقعی ثانوی

آیا عملی که بر اساس امر واقعی ثانوی(اضطراری)انجام می گیرد،بعد از بر طرف شدن ضرورت و عادی شدن شرایط،کفایت می کند و نیاز به اعاده و قضا ندارد؟مکلّف در حالت نشسته نماز خواند و این نماز نسبت به نماز در حالت ایستاده،ناقص است؛