- سخن ناشر 1
- کاربرد اصطلاح در علوم 3
- اصطلاحات علم اصول 4
- اشاره 8
- اباحۀ اخص 8
- اباحۀ اضطراری 8
- اباحۀ اقتضایی 9
- اباحۀ ظاهری 9
- اباحۀ شرعی 9
- اباحۀ اعم 9
- ابتلا و عدم ابتلا 10
- اباحۀ واقعی 10
- اباحۀ عقلی 10
- اباحۀ غیر اقتضایی 10
- اثبات و ثبوت 13
- اتّصال زمان شک به زمان یقین 13
- اثر شرعی 14
- اجتماع امر و نهی 14
- اجتهاد 16
- اشاره 16
- اجتهاد تجزّئی 21
- اجتهاد در عصر ائمه علیهم السلام 21
- اجتهاد خاص 21
- اجزاء در اصول با کشف خلاف ظنّی 22
- اجتهاد عام 22
- اجزاء در اصول با کشف خلاف قطعی 23
- اجزاء در امارات با کشف خلاف قطعی 24
- اجزاء 24
- اشاره 24
- اجزاء در امارات با کشف خلاف ظنّی 24
- اجزاء در تبدّل قطع 24
- اجزای مأموربه امر واقعی ثانوی 26
- اشاره 27
- اجماع 27
- اجماع بسیط 29
- اجماع دخولی 30
- اجماع تشرّفی 30
- اجماع حدسی 30
- اجماع عملی 31
- اجماع سکوتی 31
- اجماع لطفی 32
- اجماع لبّی 32
- اجماع کشفی 32
- اجماع مرکّب 33
- اجماع مدرکی 33
- اجماع محصّل 33
- اجمال 34
- اشاره 34
- اجماع منقول 34
- اجمال مخصّص لبّی 35
- اجمال مخصّص لفظی 36
- اجمال نصّ 36
- احترازی بودن قیود 37
- اشاره 38
- احتمال و محتمل 38
- احتیاط 38
- احتیاط شرعی 39
- احتیاط عقلی 40
- اخباریین 42
- اختیار 44
- اشاره 45
- اراده 45
- اراده استعمالی 46
- ارادۀ انشایی 47
- ارادۀ تفهیمی 47
- ارادۀ تشریعی 47
- ارادۀ تکوینی 47
- ارادۀ الهی 47
- ارادۀ فعلی 48
- ارادۀ حقیقی 48
- استثنا 49
- استحباب 50
- استحسان 50
- اشاره 52
- استصحاب 52
- استصحاب استقبالی 56
- استصحاب تنجیزی 57
- استصحاب حال شرع 58
- استصحاب حال عقل 58
- استصحاب جزئی 58
- استصحاب حکم مخصّص در عموم زمانی 59
- استصحاب در امور تدریجی 60
- استصحاب حکمی 60
- استصحاب در اطراف علم اجمالی 60
- استصحاب در شبهۀ حکمی 61
- استصحاب در زمانیات 61
- استصحاب در شبهۀ موضوعی 62
- استصحاب سببی 62
- استصحاب صحّت هنگام شک در مانع 63
- استصحاب کلّی 64
- استصحاب عدمی 64
- استصحاب قهقرایی 64
- استصحاب وجودی 66
- استصحاب موضوعی 66
- استصحاب مسبّبی 66
- استعمال 67
- اشاره 67
- استعمال حقیقی 67
- استلزامات عقلی 68
- استعمال مجازی 68
- اشاره 69
- اسم جنس 69
- اشتراک 69
- اشتراک لفظی 70
- اشتراک معنوی 70
- اشاره 71
- اصل اباحه 71
- اصل احتیاط 73
- اصل اجتهادی 73
- اصل اباحۀ عقلی 73
- اصل اباحۀ شرعی 73
- اصل اشتغال 74
- اصل اطلاق 74
- اصل برائت 75
- اصل تأخّر حادث 75
- اصل تخییر 76
- اصل تطابق 78
- اصل تنزیلی 79
- اصل ثبات 79
- اصل حسّ 80
- اصل صحّت 82
- اصل حلیت 82
- اصل حقیقت 82
- اصل شرعی 82
- اصل طهارت 84
- اصل ظهور 85
- اصل عدم 86
- اصل عدم استخدام 86
- اشاره 86
- اصل عدم اعتبار ظنّ 88
- اصل عدم تزکیه 88
- اصل عدم اضمار 88
- اصل عدم اشتراک 88
- اصل عدم قرینه 89
- اصل عدم تقدیر 89
- اصل عملی 90
- اصل عدم نقل 90
- اصل عقلی 90
- اصل عموم 92
- اصل غیر تنزیلی 93
- اصل غیر محرز 93
- اصل لفظی 93
- اصل غیر مثبت 93
- اصل مثبت 94
- اصل موضوعی 97
- اصل نفی 97
- اصل وقف 98
- اصول فقه 98
- اصول فقاهتی 98
- اصول مؤمَّنه 100
- اطّراد 101
- اطلاق 102
- اشاره 102
- اطلاق بدلی 105
- اطلاق شمولی 105
- اعتبار 106
- اطمینان 106
- اشاره 109
- اقلّ و اکثر 109
- اقتضا 109
- اقلّ و اکثر ارتباطی 111
- اماره 111
- اشاره 111
- اقلّ و اکثر استقلالی 111
- اشاره 112
- امارۀ حکمی 112
- امتثال 112
- امارۀ موضوعی 112
- امتثال احتمالی 113
- امثتال ظنّی 113
- امتناع 114
- امتثال علمی تفصیلی 114
- امر 115
- اشاره 115
- امر ارشادی 118
- امر بعد از حَظر 119
- امر به امر 119
- امر به شیء مقتضی نهی از ضدّ آن هست یا خیر؟ 120
- امر تعبّدی 122
- امر تخییری 122
- امر تعیینی 122
- امر مولوی 123
- امر کفایی 123
- امر عینی 123
- امر ثانوی ظاهری 123
- امر ثانوی اضطراری 123
- امر غیری 123
- امر واقعی 124
- امکان 124
- اشاره 124
- امکان اخصّ 126
- امکان تعبّد به ظنّ 127
- اشاره 127
- امکان وقوعی 127
- انحلال 127
- امکان عام 127
- امکان استعدادی 127
- امکان خاص 127
- امکان استقبالی 127
- اشاره 130
- انحلال حقیقی 130
- انسداد 130
- انحلال حکم تکلیفی 130
- انحلال حکم وضعی 130
- انحلال حکمی 130
- انسداد حکومتی 132
- انسداد کبیر 133
- انسداد کشفی 133
- انسدادی 133
- انصراف 133
- انفتاحی 134
- انفتاح 134
- انقلاب نسبت 134
- ایجاب 135
- انقیاد 135
- بالجمله و فی الجمله 136
- برائت شرعی 136
- برائت 136
- برائت اصلی 136
- اشاره 136
- برائت عقلی 138
- اشاره 139
- بنای عقلا 141
- برهان لمّی 141
- برهان انّی 141
- بسیط بودن مشتق 141
- تأخیر بیان از وقت حاجت 142
- تأخیر بیان از وقت خطاب 142
- تبادر 143
- تجرّی 143
- تحقیق مناط 145
- تجزّی 145
- تخصّص 146
- تخریج مناط 146
- تخطئه 147
- تخصیص 147
- اشاره 150
- تخییر بین اقلّ و اکثر 150
- تخییر عقلی 151
- تخییر شرعی 151
- تداخل اسباب و مسبّبات 152
- تراخی 154
- تراجیح 154
- ترتّب 155
- ترادف 155
- اشاره 161
- ترک استکشاف 161
- تزاحم 161
- تزاحم در مستحبّات 163
- تسلسل 164
- تسامح در ادلّۀ سنن 164
- تصویب اشعری 166
- تصویب 166
- تصویب معتزلی 166
- اشاره 166
- اشاره 166
- تشریع عملی 166
- تعارض 167
- تعادل و تراجیح 167
- تعبّدی 172
- تعلیق حکم بر وصف مشعر علیت است ؟ 174
- تعیینی و تعینی 174
- تعدّد مطلوب 174
- تقلید 175
- تقابل بین اطلاق و تقیید 175
- تقیید 184
- تقیه مداراتی 184
- اشاره 184
- تقیه 184
- تکرار 184
- تنجیز و تعذیر 185
- تناقض 185
- تمثیل 185
- تنجیز و تعلیق 186
- تنقیح مناط 186
- اشاره 187
- تواتر 187
- تواتر لفظی 188
- تواتر اجمالی 188
- تواتر معنوی 188
- جامع عرضی 189
- جامع ذاتی 189
- جامع انتزاعی 189
- جزء 190
- اشاره 190
- جزء خارجی 190
- جزء ذهنی 190
- جمع دلالی 191
- جعل مرکّب 191
- جمع تبرّعی 191
- جعل بسیط 191
- جمع عرفی 191
- جمع مقبول 192
- الجمع مهما امکن اولی من الطّرح 192
- جمع موضوعی 192
- جمع محمولی 192
- حاظر و مبیح 195
- حجّت 195
- حجیت اصولی 196
- حجیت ذاتی 196
- حرمت ذاتی 197
- اشاره 197
- حرمت 197
- حُسن و قبح عقلی 198
- حقیقت شرعیه 206
- حقیقت متشرّعه 207
- حقیقت و مجاز 207
- حکم 210
- اشاره 210
- حکم ارشادی 216
- حکم امضایی 216
- حکم اقتضایی 216
- حکم اوّلی 217
- حکم تأسیسی 217
- حکم تنجیزی 217
- حکم ثانوی 217
- حکم تکلیفی 217
- حکم شرعی 218
- حکم شأنی 218
- حکم عدمی 218
- حکم ظاهری 218
- حکم فعلی 218
- حکم واقعی اوّلی 219
- اشاره 219
- حکم مولوی 219
- حکم واقعی ثانوی 219
- حکم وضعی 219
- حکمت 219
- حکمت الهی 220
- حکومت 220
- اشاره 220
- حکومت ظاهری 222
- حکومت عرفی 222
- حمل 223
- حمل ذاتی اوّلی 223
- حمل شایع صناعی 223
- اشاره 223
- حیثیت تعلیلیه 224
- حیثیت اطلاقیه 224
- اشاره 225
- حیثیت تقییدیه 225
- خبر 225
- خاص 225
- خبر حسن 231
- خبر حسّی 231
- خبر عزیز 231
- خبر صحیح 231
- خبر ضعیف 231
- خبر حدسی 231
- خبر متواتر لفظی 232
- خبر مستفیض 232
- خبر موثّق 232
- خبر متواتر معنوی 232
- خبر متواتر 232
- خبر موثوق 232
- خبر متواتر اجمالی 232
- خطاب های شفاهی 233
- دفع مفسده مقدّم بر جلب منفعت 233
- خرق اجماع 233
- دلالت استعمالی 234
- اشاره 234
- دلالت اقتضا 235
- دلات ایماء 236
- دلالت التزامی 236
- دلالت ترک 236
- دلالت انّی 236
- دلالت تصدیقی 236
- دلالت تفهیمی 237
- دلالت تقریر 237
- دلالت تصوّری 237
- دلالت تضّمنی 237
- دلالت تنبیه 238
- دلالت جدّی 238
- دلالت سکوت 238
- دلالت طبعی 238
- دلالت فعل 239
- دلالت عقلی 239
- دلالت قول 240
- دلالت لمّی 240
- دلالت مطابقی 240
- دلیل 241
- دلالت منطوق 241
- دلالت وضعی 241
- اشاره 241
- دلیل امضایی 242
- دلیل الخطاب 242
- دلیل اجتهادی 242
- دلیل لبّی 243
- دلیل شرعی 243
- دلیل انّی 243
- دلیل تأسیسی 243
- دلیل فقاهتی 243
- دلیل عقلی 243
- دلیل نقلی 244
- دلیل لفظی 244
- دوام نسبت 244
- دور 244
- دلیل محرز 244
- دلیل لمّی 244
- دوران امر بین اقلّ و اکثر ارتباطی 245
- دوران امر بین تخصیص و نسخ 245
- دوران امر بین جزئیت،شرطیت و مانعیت 245
- دوران امر بین اقلّ و اکثر استقلالی 245
- دوران امر بین متباینین 246
- دوران امر بین محذورین 246
- دون اثباطه خرط القتاد 246
- ذات 246
- ذاتی و عرضی 247
- ذهن 248
- رافع و مانع 248
- رخصت و عزیمت 249
- سبب 251
- رفع و دفع 251
- سبر و تقسیم 253
- سدّ ذرایع و فتح ذرایع 254
- سنّت 256
- سیرۀ عقلا 260
- سیره 260
- اشاره 260
- سیرۀ متشرّعه 260
- اشاره 261
- شبهۀ ابن قبّه 261
- شبهۀ بدوی 261
- شبهۀ تحریمی 262
- شبهۀ حکمی 262
- شبهۀ کعبی 263
- شبهۀ مقرون به علم اجمالی 264
- شبهۀ محصور 264
- شبهۀ مفهومی 264
- شبهۀ مصداقی 264
- شبهۀ وجوبی 265
- شرایط جعل و مجعول 265
- شرط 265
- اشاره 265
- شبهۀ موضوعی 265
- شرط ترتّب 266
- شرط متقدّم،متأخّر و مقارن 266
- شرط اتّصاف 266
- اشاره 267
- شک بین جزئیت و مانعیت 267
- شک 267
- شرع 267
- شک در تکلیف 268
- شک در حجیت 268
- شک در رافع 268
- شک در محصّل 269
- شک ساری 269
- شک در مقتضی 269
- شک در مکلّفٌ به 269
- شک مسبّبی 270
- شک طاری 270
- شک سببی 270
- اشاره 271
- شهرت 271
- شهرت روایی 271
- شهرت فتوایی 272
- صحّت حمل 272
- شهرت عملی 272
- صحیح و اعم 273
- صدق در قضایای حملی 277
- اشاره 278
- ضدّ 278
- ضرر و ضرار 279
- طریقۀ عقلا 279
- ظاهر 279
- طلب و اراده 279
- ضدّ عام 279
- طریقیت 279
- ظنّ 282
- اشاره 282
- ظنّ خاص 283
- ظنّ اطمینانی 283
- ظنّ ممنوع 284
- ظنّ قوی 284
- ظنّ غالب 284
- ظنّ مطلق 284
- ظنّ مانع 284
- ظنّ متأخّم به علم 284
- ظنّ طریقی 284
- ظنّ موضوعی 285
- ظواهر الفاظ 285
- ظنّی الدّلالت 285
- ظنّ نوعی 285
- اشاره 286
- ظهور تصدیقی 286
- ظهور اقتضائی 286
- ظهور تضمّنی 287
- ظهور موضوعی 287
- ظهور ذاتی 287
- عام استغراقی 287
- عام اصولی 287
- عام مجموعی 288
- عام افرادی 288
- عام بدلی 288
- عام و خاص 288
- عدالت 292
- عام و خاص من وجه 292
- عدم ازلی 293
- عدم ابتلا 293
- عدم الدّلیل دلیل العدم 294
- عدم اطّراد 294
- عدم القول بالفصل 295
- عدم صحّت سلب 296
- عدم محمولی 296
- عدم و ملکه 296
- عدم صحّت حمل 296
- عدم وصفی 297
- عرض ذاتی 297
- عَرَض غریب 297
- عَرَض 297
- اشاره 297
- عرض و عرضی 297
- اشاره 298
- عُرف 298
- عرف خاص 301
- عرف عام 302
- عرف فاسد 302
- عرف قولی 302
- عرف عملی 302
- عصیان 303
- عصمت 303
- عزیمت 303
- اشاره 304
- عقلیات غیر مستقل 307
- عقل نظری 307
- عقلیات مستقل 307
- علّت 307
- عقل عملی 307
- علّت و حکمت 310
- اشاره 311
- علم اجمالی 313
- علم تفصیلی 314
- علم اجمالی در تدریجیات 314
- علم فقه 314
- عموم 314
- اشاره 314
- عموم استغراقی 314
- علم اصول فقه 314
- عموم سیاقی 315
- عموم زمانی 315
- عموم فوقانی 315
- غایت 316
- عموم و خصوص 316
- عموم و خصوص من وجه 316
- عموم و خصوص مطلق 316
- غیر مستقلاّت عقلی 317
- فحوی الخطاب 317
- فتح ذرایع 317
- فقه 318
- فقیه 319
- فور و تراخی 319
- قاصر 320
- قاطع و مانع 321
- اشاره 322
- قاعدۀ استصحاب 323
- قاعدۀ استطاعت 323
- قاعدۀ تجاوز و فراغ 324
- قاعدۀ اصولی 324
- قاعدۀ الجمع مهما امکن اولی من الطّرح 324
- قاعدۀ تحسین و تقبیح عقلی 328
- قاعدۀ ترجیح بلا مرجّح 328
- قاعدۀ تسامح در ادلّۀ سنن 328
- قاعده تعیین 329
- قاعدۀ تقیه 329
- قاعدۀ صحّت 335
- قاعدۀ قبح عقاب بلا بیان 335
- قاعدۀ فقهی 335
- قاعدۀ طهارت 335
- قاعده فراغ 335
- قاعدۀ لاضرر و لاضرار 338
- قاعده لطف 343
- قاعدۀ ما لایدرک کلّه لایترک کلّه 345
- قاعدۀ مقتضی و مانع 345
- قاعدۀ ملازمه 346
- قاعدۀ میسور 348
- قاعدۀ نفی عُسر و حرج 349
- قاعدۀ ید 353
- قاعدۀ یقین 356
- قبح فعلی و قبح فاعلی 358
- قُبح عقاب بلابیان 358
- قدرت تکوینی به معنی اعم 359
- قرآن 360
- اشاره 364
- قرینۀ حالیه 364
- قرینه 364
- قرینۀ لفظی 365
- قرینۀ عرفی 365
- قرینۀ عقلی 365
- قرینۀ غیرلفظی 365
- قرینۀ لبّی 365
- قرینۀ مقالیه 366
- قرینۀ منفصل 366
- قصد وجه 366
- قضیۀ حقیقیه 367
- اشاره 367
- قضیۀ خارجیه 367
- اشاره 367
- قطع 367
- قطع اجمالی 373
- قطع تفصیلی 373
- قطع تعبّدی 373
- قطع شخصی 373
- قطع موضوعی 374
- قطع طریقی 374
- قطع موضوعی طریقی 374
- قطع عرفی 374
- قطع قطّاع 374
- قطع نوعی 375
- قطع موضوعی وصفی 375
- قطع واقعی 375
- قَلب 376
- القول بعدم الفصل 377
- قول لُغوی 377
- قیاس 379
- اشاره 379
- قیاس ادنی 382
- قیاس اخاله 382
- قیاس اولویت 383
- قیاس جلی 383
- قیاس اصولی 383
- قیاس خفی 383
- قیاس علّت 384
- قیاس منصوص العلّه 384
- قیاس مصرّح العلّه 384
- قیاس مستنبط العلّه 384
- قیام اصول مقام قطع 384
- کان تامّه و ناقصه 385
- قیام اماره مقام قطع موضوعی صفتی 385
- قیام اماره مقام قطع موضوعی طریقی 385
- کشف 387
- کلّ 389
- کشف انسدادی 389
- کُفر 389
- کلام 390
- کلّما حکم به العقل حکم به الشّرع 390
- اشاره 390
- کلّما حکم به الشّرع حکم به العقل 390
- کلّی 390
- کلّی عقلی 391
- کلّی طبیعی 391
- کلّی منطقی 391
- کنایه 393
- کِیف 394
- کَون 394
- لای نفی جنس 395
- لحن الخطاب 396
- لزوم بین و غیر بین 396
- لُبّ 396
- لغت 397
- لمّی 397
- مادّه 398
- اشاره 399
- ماهیت 399
- ماهیت لا به شرط قسمی 399
- مانع شرعی 399
- ماهیت مجرّده 400
- ماهیت مخلوطه 400
- ماهیت مطلقه 400
- ماهیت مهمله 400
- ماهیت لا به شرط مقسمی 400
- اشاره 401
- مبادی تصدیقیه 401
- مبادی تصوّریه 401
- مبادی عالیه 401
- مبادی احکامیه 401
- مُبیح 402
- متأخّرین 402
- متجرّی 402
- متأخّری متأخّرین 402
- متشرّعه 403
- متشابه 403
- مترادف 403
- متعلّق احکام 404
- متواتر 404
- اشاره 405
- مَجاز 405
- مجاری اصول 405
- مثبتات اماره و اصل 405
- مجاز به زیاده و نقصان 406
- مجاز عقلی 406
- مَجاز لغوی 407
- مجاز مشهور 407
- مجهول 408
- محمول بالضّمیمه 409
- مخالفت احتمالی عملی 410
- مخالفت قطعی التزامی 410
- مخالفت قطعی عملی 410
- اشاره 411
- مخصّص قطعی الدّلالت 412
- مخصّص عقلی 412
- مخصِّص لُبّی 413
- مخصِّص لفظی 414
- مخصّص متّصل 414
- مخصّص متّصل لُبّی 414
- مخصِّص مبین 414
- مخصّص مجمل 415
- مخصّص متّصل لفظی 415
- مخصّص منفصل لُبّی 416
- مخصّص منفصل 416
- مراتب حکم 417
- مخطّئه 417
- مرّه و تکرار 418
- مُرجِّح 418
- مسئلۀ فقهی 419
- مستقلّات عقلیه 419
- مسئلۀ اصولی 419
- مستحب 419
- مسقطات تکلیف 420
- مسلّمات 420
- مشترک 421
- مشهور 421
- مصالح مرسله 422
- مصلحت 426
- مضیق 428
- مطلق 428
- معقولات اوّلیه 429
- مظنونات 429
- معقولات ثانویه 429
- مفهوم 430
- مفاهیم اعتباری 430
- اشاره 430
- مفاهیم انتزاعی 430
- مفاهیم حقیقی 430
- مفهوم حصر 433
- مفهوم استثناء 433
- مفهوم غایت 435
- مفهوم لقب 437
- مفهوم موافق 438
- مفهوم مردّد 438
- مفهوم وصف 438
- مقدّمات تولیدیه 439
- مقدّمات حکمت 439
- اشاره 441
- مقدّمات دلیل انسداد 441
- مقدّمه 441
- مقدّمۀ سبب 444
- مقدّمۀ شرط 444
- مقدّمۀ صحّت 445
- مقدّمۀ شرعی 445
- مقدّمۀ عبادی 446
- مقدّمۀ عدم مانع 447
- مقدّمۀ عقلی 447
- مقدّمۀ متأخّر 448
- مقدّمۀ علم 448
- مقدّمۀ غیر موصل 448
- مقدّمۀ مفوّته 449
- مقدّمۀ معدّ 449
- مقدّمۀ متقدّم 449
- مقدّمۀ مقارن 450
- مقدّمۀ موصل 450
- مقدّمۀ واجب 451
- مقرّر 453
- مقدّمۀ وجود 453
- مقدّمۀ وجوب 453
- ملاکات احکام 454
- مقید 454
- ملازمه بین حکم شرع و عقل 454
- ملاک اقتضایی 454
- منجّز 455
- ملکه 455
- مناسب 455
- مَناط 455
- موافقت قطعی عملی 456
- موافقت احتمالی عملی 456
- منطوق 456
- موافقت احتمالی التزامی 456
- موافقت قطعی التزامی 456
- موافقت و مخالفت 456
- موضوع 458
- اشاره 458
- موضوع علم اصول 459
- موضوع مستنبط 459
- نسخ 460
- اشاره 460
- نسخ وجوب 462
- نصّ اهل لغت 463
- اشاره 463
- نصّ 463
- نظر 464
- نفس الامر 465
- نَعت 465
- نفی حکم به لسان موضوع 466
- نَفل 466
- اشاره 467
- نهی ارشادی 469
- نهی در عبادت 470
- نهی تنزیهی 470
- نهی در معامله 470
- نهی تحریمی 470
- نهی نفسی 471
- اشاره 471
- نهی غیری 471
- واجب 471
- واجب تخییری 472
- واجب تبعی 472
- واجب تعبّدی 473
- واجب توصّلی 473
- واجب تعیینی 473
- واجب غیری 474
- واجب مضیق 474
- واجب کفایی 474
- واجب مشروط 474
- واجب معلّق 475
- واجب مطلق 475
- واجب نفسی 476
- واجب منجّز 476
- واجب موسّع 476
- واجب موقّت 476
- واجب مقید 476
- واضع 477
- واسطه در عروض 477
- وجوب 478
- وجود محمولی 480
- وجود نعتی 480
- وحدت مطلوب و تعدّد مطلوب 480
- ورود 481
- وصف 482
- اشاره 483
- وضع 483
- وضع تخصّصی 485
- وضع شخصی 486
- وضع جزئی 486
- وضع تخصیصی 486
- وضع عینی 486
- وضع تعینی 486
- وضع تعیینی 486
- وضع مرکّبات 487
- وضع نوعی 487
- یقین 489
- یقین استقرائی 489
- اشاره 489
- یقین منطقی و یقین اصولی 489
- هل مرکّبه 489
در مقام شرح و توضیح و بیان شرایط و خصوصیات امور کلّی ذکر شده در قرآن است،مانند احادیث حاوی اجزا و شرایط نماز،احکام و جزئیات مناسک حج و...و یا این که سنّت،احکام جدیدی را تأسیس می کند که ما آن احکام را در قرآن نمی یابیم،مانند حرمت پوشیدن حریر برای مردان در نماز و حرمت ازدواج با عمّۀ همسر،بدون اجازۀ همسر.
-تخصیص و نسخ قرآن با سنّت:در جواز تخصیص و نسخ احکام قرآن به وسیلۀ خبر متواتر اختلافی نیست.ولی در جواز تخصیص و نسخ احکام قرآن با خبر واحد،بین شیعه و گروه هایی از اهل تسنّن اختلاف است.اصولیین امامیه معتقدند که خبر واحد،فی الجمله می تواند مخصّص و ناسخ احکام قرآن باشد.موارد فراوانی وجود دارد که عموم یا اطلاق آیه ای از قرآن به وسیلۀ سنّت تخصیص خورده یا مقید شده است.به عنوان«نسخ»و«مخصّص»رجوع شود.
سیره
اشاره
«سیره»به معنای روش،طریقه،هیئت،حالت،عرف و عادت است.به عبارت دیگر:سیره،یعنی چیزی که برخواسته از فطرت و عقل سلیم بوده و در میان مردم رواج پیدا کرده و مورد قبول عموم قرارگرفته است.به عنوان«عرف»رجوع شود.
سیرۀ عقلا
«سیرۀ عقلا»یعنی بنای عقلا بر روشی معین در امری از امور،به گونه ای که اگر کسی از آن روش تخطّی نمود،در معرض نقد و ملامت قرار گیرد.منشأ آن روش و منش نیز باید فطرت انسانی باشد.به عنوان«بنای عقلا»،«سیره»و«عرف»رجوع شود.
سیرۀ متشرّعه
«سیرۀ متشرّعه»یعنی عادت و روش اهل شرع در انجام دادن یا ترک کردن کاری.هرگاه سیرۀ متشرّعه کشف از رضایت شارع از طریق قول،فعل،یا تقریر کند،حجّت خواهد بود.به عنوان«دلالت»رجوع شود.