- سخن ناشر 1
- کاربرد اصطلاح در علوم 3
- اصطلاحات علم اصول 4
- اشاره 8
- اباحۀ اخص 8
- اباحۀ اضطراری 8
- اباحۀ اقتضایی 9
- اباحۀ اعم 9
- اباحۀ ظاهری 9
- اباحۀ شرعی 9
- ابتلا و عدم ابتلا 10
- اباحۀ واقعی 10
- اباحۀ غیر اقتضایی 10
- اباحۀ عقلی 10
- اتّصال زمان شک به زمان یقین 13
- اثبات و ثبوت 13
- اثر شرعی 14
- اجتماع امر و نهی 14
- اشاره 16
- اجتهاد 16
- اجتهاد تجزّئی 21
- اجتهاد خاص 21
- اجتهاد در عصر ائمه علیهم السلام 21
- اجزاء در اصول با کشف خلاف ظنّی 22
- اجتهاد عام 22
- اجزاء در اصول با کشف خلاف قطعی 23
- اجزاء 24
- اجزاء در امارات با کشف خلاف قطعی 24
- اشاره 24
- اجزاء در امارات با کشف خلاف ظنّی 24
- اجزاء در تبدّل قطع 24
- اجزای مأموربه امر واقعی ثانوی 26
- اشاره 27
- اجماع 27
- اجماع بسیط 29
- اجماع دخولی 30
- اجماع حدسی 30
- اجماع تشرّفی 30
- اجماع عملی 31
- اجماع سکوتی 31
- اجماع لطفی 32
- اجماع کشفی 32
- اجماع لبّی 32
- اجماع محصّل 33
- اجماع مرکّب 33
- اجماع مدرکی 33
- اجمال 34
- اشاره 34
- اجماع منقول 34
- اجمال مخصّص لبّی 35
- اجمال نصّ 36
- اجمال مخصّص لفظی 36
- احترازی بودن قیود 37
- اشاره 38
- احتمال و محتمل 38
- احتیاط 38
- احتیاط شرعی 39
- احتیاط عقلی 40
- اخباریین 42
- اختیار 44
- اشاره 45
- اراده 45
- اراده استعمالی 46
- ارادۀ انشایی 47
- ارادۀ تفهیمی 47
- ارادۀ تکوینی 47
- ارادۀ الهی 47
- ارادۀ تشریعی 47
- ارادۀ فعلی 48
- ارادۀ حقیقی 48
- استثنا 49
- استحباب 50
- استحسان 50
- اشاره 52
- استصحاب 52
- استصحاب استقبالی 56
- استصحاب تنجیزی 57
- استصحاب حال شرع 58
- استصحاب جزئی 58
- استصحاب حال عقل 58
- استصحاب حکم مخصّص در عموم زمانی 59
- استصحاب در امور تدریجی 60
- استصحاب حکمی 60
- استصحاب در اطراف علم اجمالی 60
- استصحاب در شبهۀ حکمی 61
- استصحاب در زمانیات 61
- استصحاب در شبهۀ موضوعی 62
- استصحاب سببی 62
- استصحاب صحّت هنگام شک در مانع 63
- استصحاب کلّی 64
- استصحاب عدمی 64
- استصحاب قهقرایی 64
- استصحاب وجودی 66
- استصحاب موضوعی 66
- استصحاب مسبّبی 66
- استعمال 67
- اشاره 67
- استعمال حقیقی 67
- استعمال مجازی 68
- استلزامات عقلی 68
- اشاره 69
- اسم جنس 69
- اشتراک 69
- اشتراک لفظی 70
- اشتراک معنوی 70
- اشاره 71
- اصل اباحه 71
- اصل اجتهادی 73
- اصل احتیاط 73
- اصل اباحۀ عقلی 73
- اصل اباحۀ شرعی 73
- اصل اشتغال 74
- اصل اطلاق 74
- اصل تأخّر حادث 75
- اصل برائت 75
- اصل تخییر 76
- اصل تطابق 78
- اصل تنزیلی 79
- اصل ثبات 79
- اصل حسّ 80
- اصل صحّت 82
- اصل حلیت 82
- اصل حقیقت 82
- اصل شرعی 82
- اصل طهارت 84
- اصل ظهور 85
- اصل عدم 86
- اصل عدم استخدام 86
- اشاره 86
- اصل عدم اعتبار ظنّ 88
- اصل عدم تزکیه 88
- اصل عدم اضمار 88
- اصل عدم اشتراک 88
- اصل عدم قرینه 89
- اصل عدم تقدیر 89
- اصل عقلی 90
- اصل عدم نقل 90
- اصل عملی 90
- اصل عموم 92
- اصل غیر محرز 93
- اصل غیر تنزیلی 93
- اصل لفظی 93
- اصل غیر مثبت 93
- اصل مثبت 94
- اصل موضوعی 97
- اصل نفی 97
- اصل وقف 98
- اصول فقه 98
- اصول فقاهتی 98
- اصول مؤمَّنه 100
- اطّراد 101
- اطلاق 102
- اشاره 102
- اطلاق بدلی 105
- اطلاق شمولی 105
- اعتبار 106
- اطمینان 106
- اشاره 109
- اقلّ و اکثر 109
- اقتضا 109
- اقلّ و اکثر ارتباطی 111
- اماره 111
- اشاره 111
- اقلّ و اکثر استقلالی 111
- امارۀ حکمی 112
- امتثال 112
- اشاره 112
- امارۀ موضوعی 112
- امتثال احتمالی 113
- امثتال ظنّی 113
- امتناع 114
- امتثال علمی تفصیلی 114
- امر 115
- اشاره 115
- امر ارشادی 118
- امر به امر 119
- امر بعد از حَظر 119
- امر به شیء مقتضی نهی از ضدّ آن هست یا خیر؟ 120
- امر تخییری 122
- امر تعیینی 122
- امر تعبّدی 122
- امر کفایی 123
- امر ثانوی ظاهری 123
- امر مولوی 123
- امر ثانوی اضطراری 123
- امر عینی 123
- امر غیری 123
- امکان 124
- امر واقعی 124
- اشاره 124
- امکان اخصّ 126
- اشاره 127
- امکان وقوعی 127
- امکان تعبّد به ظنّ 127
- انحلال 127
- امکان استعدادی 127
- امکان عام 127
- امکان استقبالی 127
- امکان خاص 127
- اشاره 130
- انحلال حکم تکلیفی 130
- انسداد 130
- انحلال حکم وضعی 130
- انحلال حکمی 130
- انحلال حقیقی 130
- انسداد حکومتی 132
- انسداد کبیر 133
- انسداد کشفی 133
- انسدادی 133
- انصراف 133
- انفتاحی 134
- انفتاح 134
- انقلاب نسبت 134
- ایجاب 135
- انقیاد 135
- بالجمله و فی الجمله 136
- برائت شرعی 136
- برائت اصلی 136
- اشاره 136
- برائت 136
- برائت عقلی 138
- اشاره 139
- بنای عقلا 141
- برهان لمّی 141
- برهان انّی 141
- بسیط بودن مشتق 141
- تأخیر بیان از وقت حاجت 142
- تأخیر بیان از وقت خطاب 142
- تجرّی 143
- تبادر 143
- تجزّی 145
- تحقیق مناط 145
- تخصّص 146
- تخریج مناط 146
- تخطئه 147
- تخصیص 147
- اشاره 150
- تخییر بین اقلّ و اکثر 150
- تخییر عقلی 151
- تخییر شرعی 151
- تداخل اسباب و مسبّبات 152
- تراخی 154
- تراجیح 154
- ترادف 155
- ترتّب 155
- تزاحم 161
- اشاره 161
- ترک استکشاف 161
- تزاحم در مستحبّات 163
- تسامح در ادلّۀ سنن 164
- تسلسل 164
- تصویب اشعری 166
- اشاره 166
- اشاره 166
- تصویب معتزلی 166
- تصویب 166
- تشریع عملی 166
- تعارض 167
- تعادل و تراجیح 167
- تعبّدی 172
- تعلیق حکم بر وصف مشعر علیت است ؟ 174
- تعیینی و تعینی 174
- تعدّد مطلوب 174
- تقلید 175
- تقابل بین اطلاق و تقیید 175
- تقیید 184
- تقیه مداراتی 184
- تکرار 184
- تقیه 184
- اشاره 184
- تنجیز و تعذیر 185
- تمثیل 185
- تناقض 185
- تنقیح مناط 186
- تنجیز و تعلیق 186
- اشاره 187
- تواتر 187
- تواتر لفظی 188
- تواتر اجمالی 188
- تواتر معنوی 188
- جامع عرضی 189
- جامع انتزاعی 189
- جامع ذاتی 189
- جزء 190
- اشاره 190
- جزء خارجی 190
- جزء ذهنی 190
- جمع دلالی 191
- جعل مرکّب 191
- جمع تبرّعی 191
- جمع عرفی 191
- جعل بسیط 191
- جمع مقبول 192
- الجمع مهما امکن اولی من الطّرح 192
- جمع موضوعی 192
- جمع محمولی 192
- حاظر و مبیح 195
- حجّت 195
- حجیت اصولی 196
- حجیت ذاتی 196
- حرمت ذاتی 197
- اشاره 197
- حرمت 197
- حُسن و قبح عقلی 198
- حقیقت شرعیه 206
- حقیقت متشرّعه 207
- حقیقت و مجاز 207
- حکم 210
- اشاره 210
- حکم ارشادی 216
- حکم امضایی 216
- حکم اقتضایی 216
- حکم اوّلی 217
- حکم تأسیسی 217
- حکم ثانوی 217
- حکم تکلیفی 217
- حکم تنجیزی 217
- حکم شأنی 218
- حکم شرعی 218
- حکم ظاهری 218
- حکم عدمی 218
- حکم فعلی 218
- حکم مولوی 219
- حکم واقعی اوّلی 219
- اشاره 219
- حکم واقعی ثانوی 219
- حکم وضعی 219
- حکمت 219
- حکمت الهی 220
- حکومت 220
- اشاره 220
- حکومت عرفی 222
- حکومت ظاهری 222
- حمل 223
- حمل ذاتی اوّلی 223
- حمل شایع صناعی 223
- اشاره 223
- حیثیت تعلیلیه 224
- حیثیت اطلاقیه 224
- اشاره 225
- خبر 225
- حیثیت تقییدیه 225
- خاص 225
- خبر عزیز 231
- خبر حسن 231
- خبر حسّی 231
- خبر صحیح 231
- خبر ضعیف 231
- خبر حدسی 231
- خبر موثّق 232
- خبر متواتر معنوی 232
- خبر متواتر لفظی 232
- خبر متواتر اجمالی 232
- خبر مستفیض 232
- خبر متواتر 232
- خبر موثوق 232
- خطاب های شفاهی 233
- خرق اجماع 233
- دفع مفسده مقدّم بر جلب منفعت 233
- دلالت استعمالی 234
- اشاره 234
- دلالت اقتضا 235
- دلات ایماء 236
- دلالت التزامی 236
- دلالت انّی 236
- دلالت ترک 236
- دلالت تصدیقی 236
- دلالت تفهیمی 237
- دلالت تقریر 237
- دلالت تصوّری 237
- دلالت تضّمنی 237
- دلالت طبعی 238
- دلالت سکوت 238
- دلالت تنبیه 238
- دلالت جدّی 238
- دلالت فعل 239
- دلالت عقلی 239
- دلالت قول 240
- دلالت لمّی 240
- دلالت مطابقی 240
- دلالت وضعی 241
- دلالت منطوق 241
- دلیل 241
- اشاره 241
- دلیل اجتهادی 242
- دلیل الخطاب 242
- دلیل امضایی 242
- دلیل شرعی 243
- دلیل انّی 243
- دلیل تأسیسی 243
- دلیل فقاهتی 243
- دلیل لبّی 243
- دلیل عقلی 243
- دلیل نقلی 244
- دلیل لفظی 244
- دلیل لمّی 244
- دور 244
- دلیل محرز 244
- دوام نسبت 244
- دوران امر بین تخصیص و نسخ 245
- دوران امر بین جزئیت،شرطیت و مانعیت 245
- دوران امر بین اقلّ و اکثر ارتباطی 245
- دوران امر بین اقلّ و اکثر استقلالی 245
- دوران امر بین متباینین 246
- ذات 246
- دون اثباطه خرط القتاد 246
- دوران امر بین محذورین 246
- ذاتی و عرضی 247
- ذهن 248
- رافع و مانع 248
- رخصت و عزیمت 249
- رفع و دفع 251
- سبب 251
- سبر و تقسیم 253
- سدّ ذرایع و فتح ذرایع 254
- سنّت 256
- سیرۀ عقلا 260
- سیره 260
- اشاره 260
- سیرۀ متشرّعه 260
- اشاره 261
- شبهۀ بدوی 261
- شبهۀ ابن قبّه 261
- شبهۀ حکمی 262
- شبهۀ تحریمی 262
- شبهۀ کعبی 263
- شبهۀ محصور 264
- شبهۀ مقرون به علم اجمالی 264
- شبهۀ مفهومی 264
- شبهۀ مصداقی 264
- شبهۀ وجوبی 265
- شرایط جعل و مجعول 265
- اشاره 265
- شبهۀ موضوعی 265
- شرط 265
- شرط ترتّب 266
- شرط متقدّم،متأخّر و مقارن 266
- شرط اتّصاف 266
- شک بین جزئیت و مانعیت 267
- اشاره 267
- شرع 267
- شک 267
- شک در تکلیف 268
- شک در حجیت 268
- شک در رافع 268
- شک در محصّل 269
- شک ساری 269
- شک در مقتضی 269
- شک در مکلّفٌ به 269
- شک مسبّبی 270
- شک طاری 270
- شک سببی 270
- اشاره 271
- شهرت 271
- شهرت روایی 271
- شهرت فتوایی 272
- صحّت حمل 272
- شهرت عملی 272
- صحیح و اعم 273
- صدق در قضایای حملی 277
- ضدّ 278
- اشاره 278
- ضرر و ضرار 279
- طریقۀ عقلا 279
- طریقیت 279
- ظاهر 279
- طلب و اراده 279
- ضدّ عام 279
- اشاره 282
- ظنّ 282
- ظنّ اطمینانی 283
- ظنّ خاص 283
- ظنّ قوی 284
- ظنّ غالب 284
- ظنّ ممنوع 284
- ظنّ طریقی 284
- ظنّ مانع 284
- ظنّ متأخّم به علم 284
- ظنّ مطلق 284
- ظنّ موضوعی 285
- ظواهر الفاظ 285
- ظنّی الدّلالت 285
- ظنّ نوعی 285
- اشاره 286
- ظهور تصدیقی 286
- ظهور اقتضائی 286
- ظهور موضوعی 287
- عام اصولی 287
- ظهور تضمّنی 287
- عام استغراقی 287
- ظهور ذاتی 287
- عام مجموعی 288
- عام و خاص 288
- عام افرادی 288
- عام بدلی 288
- عام و خاص من وجه 292
- عدالت 292
- عدم ازلی 293
- عدم ابتلا 293
- عدم الدّلیل دلیل العدم 294
- عدم اطّراد 294
- عدم القول بالفصل 295
- عدم صحّت حمل 296
- عدم محمولی 296
- عدم صحّت سلب 296
- عدم و ملکه 296
- عرض ذاتی 297
- اشاره 297
- عَرَض 297
- عَرَض غریب 297
- عدم وصفی 297
- عرض و عرضی 297
- اشاره 298
- عُرف 298
- عرف خاص 301
- عرف فاسد 302
- عرف عام 302
- عرف قولی 302
- عرف عملی 302
- عصمت 303
- عصیان 303
- عزیمت 303
- اشاره 304
- عقلیات غیر مستقل 307
- عقل نظری 307
- علّت 307
- عقل عملی 307
- عقلیات مستقل 307
- علّت و حکمت 310
- اشاره 311
- علم اجمالی 313
- علم تفصیلی 314
- علم اصول فقه 314
- عموم استغراقی 314
- اشاره 314
- علم فقه 314
- عموم 314
- علم اجمالی در تدریجیات 314
- عموم زمانی 315
- عموم سیاقی 315
- عموم فوقانی 315
- عموم و خصوص مطلق 316
- عموم و خصوص من وجه 316
- عموم و خصوص 316
- غایت 316
- فتح ذرایع 317
- فحوی الخطاب 317
- غیر مستقلاّت عقلی 317
- فقه 318
- فقیه 319
- فور و تراخی 319
- قاصر 320
- قاطع و مانع 321
- اشاره 322
- قاعدۀ استصحاب 323
- قاعدۀ استطاعت 323
- قاعدۀ اصولی 324
- قاعدۀ تجاوز و فراغ 324
- قاعدۀ الجمع مهما امکن اولی من الطّرح 324
- قاعدۀ تحسین و تقبیح عقلی 328
- قاعدۀ تسامح در ادلّۀ سنن 328
- قاعدۀ ترجیح بلا مرجّح 328
- قاعدۀ تقیه 329
- قاعده تعیین 329
- قاعدۀ فقهی 335
- قاعدۀ صحّت 335
- قاعدۀ قبح عقاب بلا بیان 335
- قاعدۀ طهارت 335
- قاعده فراغ 335
- قاعدۀ لاضرر و لاضرار 338
- قاعده لطف 343
- قاعدۀ ما لایدرک کلّه لایترک کلّه 345
- قاعدۀ مقتضی و مانع 345
- قاعدۀ ملازمه 346
- قاعدۀ میسور 348
- قاعدۀ نفی عُسر و حرج 349
- قاعدۀ ید 353
- قاعدۀ یقین 356
- قبح فعلی و قبح فاعلی 358
- قُبح عقاب بلابیان 358
- قدرت تکوینی به معنی اعم 359
- قرآن 360
- قرینه 364
- اشاره 364
- قرینۀ حالیه 364
- قرینۀ عرفی 365
- قرینۀ غیرلفظی 365
- قرینۀ عقلی 365
- قرینۀ لفظی 365
- قرینۀ لبّی 365
- قرینۀ منفصل 366
- قرینۀ مقالیه 366
- قصد وجه 366
- قضیۀ حقیقیه 367
- اشاره 367
- قطع 367
- قضیۀ خارجیه 367
- اشاره 367
- قطع اجمالی 373
- قطع تفصیلی 373
- قطع تعبّدی 373
- قطع شخصی 373
- قطع قطّاع 374
- قطع عرفی 374
- قطع موضوعی 374
- قطع موضوعی طریقی 374
- قطع طریقی 374
- قطع موضوعی وصفی 375
- قطع واقعی 375
- قطع نوعی 375
- قَلب 376
- قول لُغوی 377
- القول بعدم الفصل 377
- قیاس 379
- اشاره 379
- قیاس اخاله 382
- قیاس ادنی 382
- قیاس خفی 383
- قیاس اصولی 383
- قیاس جلی 383
- قیاس اولویت 383
- قیاس علّت 384
- قیاس مستنبط العلّه 384
- قیام اصول مقام قطع 384
- قیاس منصوص العلّه 384
- قیاس مصرّح العلّه 384
- قیام اماره مقام قطع موضوعی طریقی 385
- قیام اماره مقام قطع موضوعی صفتی 385
- کان تامّه و ناقصه 385
- کشف 387
- کشف انسدادی 389
- کُفر 389
- کلّ 389
- کلّی 390
- کلّما حکم به الشّرع حکم به العقل 390
- کلّما حکم به العقل حکم به الشّرع 390
- کلام 390
- اشاره 390
- کلّی منطقی 391
- کلّی طبیعی 391
- کلّی عقلی 391
- کنایه 393
- کِیف 394
- کَون 394
- لای نفی جنس 395
- لحن الخطاب 396
- لزوم بین و غیر بین 396
- لُبّ 396
- لغت 397
- لمّی 397
- مادّه 398
- اشاره 399
- ماهیت لا به شرط قسمی 399
- ماهیت 399
- مانع شرعی 399
- ماهیت مخلوطه 400
- ماهیت مهمله 400
- ماهیت مجرّده 400
- ماهیت مطلقه 400
- ماهیت لا به شرط مقسمی 400
- مبادی تصدیقیه 401
- مبادی تصوّریه 401
- مبادی احکامیه 401
- مبادی عالیه 401
- اشاره 401
- مُبیح 402
- متأخّری متأخّرین 402
- متأخّرین 402
- متجرّی 402
- مترادف 403
- متشابه 403
- متشرّعه 403
- متعلّق احکام 404
- متواتر 404
- مثبتات اماره و اصل 405
- اشاره 405
- مجاری اصول 405
- مَجاز 405
- مجاز به زیاده و نقصان 406
- مجاز عقلی 406
- مَجاز لغوی 407
- مجاز مشهور 407
- مجهول 408
- محمول بالضّمیمه 409
- مخالفت قطعی التزامی 410
- مخالفت احتمالی عملی 410
- مخالفت قطعی عملی 410
- اشاره 411
- مخصّص قطعی الدّلالت 412
- مخصّص عقلی 412
- مخصِّص لُبّی 413
- مخصّص متّصل 414
- مخصِّص لفظی 414
- مخصّص متّصل لُبّی 414
- مخصِّص مبین 414
- مخصّص مجمل 415
- مخصّص متّصل لفظی 415
- مخصّص منفصل لُبّی 416
- مخصّص منفصل 416
- مراتب حکم 417
- مخطّئه 417
- مُرجِّح 418
- مرّه و تکرار 418
- مستقلّات عقلیه 419
- مسئلۀ فقهی 419
- مسئلۀ اصولی 419
- مستحب 419
- مسقطات تکلیف 420
- مسلّمات 420
- مشهور 421
- مشترک 421
- مصالح مرسله 422
- مصلحت 426
- مضیق 428
- مطلق 428
- معقولات اوّلیه 429
- مظنونات 429
- معقولات ثانویه 429
- مفهوم 430
- اشاره 430
- مفاهیم اعتباری 430
- مفاهیم انتزاعی 430
- مفاهیم حقیقی 430
- مفهوم حصر 433
- مفهوم استثناء 433
- مفهوم غایت 435
- مفهوم لقب 437
- مفهوم وصف 438
- مفهوم مردّد 438
- مفهوم موافق 438
- مقدّمات تولیدیه 439
- مقدّمات حکمت 439
- مقدّمات دلیل انسداد 441
- اشاره 441
- مقدّمه 441
- مقدّمۀ سبب 444
- مقدّمۀ شرط 444
- مقدّمۀ شرعی 445
- مقدّمۀ صحّت 445
- مقدّمۀ عبادی 446
- مقدّمۀ عقلی 447
- مقدّمۀ عدم مانع 447
- مقدّمۀ متأخّر 448
- مقدّمۀ علم 448
- مقدّمۀ غیر موصل 448
- مقدّمۀ مفوّته 449
- مقدّمۀ معدّ 449
- مقدّمۀ متقدّم 449
- مقدّمۀ مقارن 450
- مقدّمۀ موصل 450
- مقدّمۀ واجب 451
- مقرّر 453
- مقدّمۀ وجوب 453
- مقدّمۀ وجود 453
- ملاکات احکام 454
- مقید 454
- ملازمه بین حکم شرع و عقل 454
- ملاک اقتضایی 454
- ملکه 455
- منجّز 455
- مَناط 455
- مناسب 455
- موافقت و مخالفت 456
- موافقت قطعی عملی 456
- منطوق 456
- موافقت احتمالی عملی 456
- موافقت احتمالی التزامی 456
- موافقت قطعی التزامی 456
- موضوع 458
- اشاره 458
- موضوع مستنبط 459
- موضوع علم اصول 459
- اشاره 460
- نسخ 460
- نسخ وجوب 462
- نصّ اهل لغت 463
- نصّ 463
- اشاره 463
- نظر 464
- نفس الامر 465
- نَعت 465
- نَفل 466
- نفی حکم به لسان موضوع 466
- اشاره 467
- نهی ارشادی 469
- نهی در عبادت 470
- نهی تنزیهی 470
- نهی تحریمی 470
- نهی در معامله 470
- اشاره 471
- نهی غیری 471
- نهی نفسی 471
- واجب 471
- واجب تخییری 472
- واجب تبعی 472
- واجب تعیینی 473
- واجب توصّلی 473
- واجب تعبّدی 473
- واجب کفایی 474
- واجب مضیق 474
- واجب غیری 474
- واجب مشروط 474
- واجب مطلق 475
- واجب معلّق 475
- واجب موسّع 476
- واجب منجّز 476
- واجب نفسی 476
- واجب موقّت 476
- واجب مقید 476
- واسطه در عروض 477
- واضع 477
- وجوب 478
- وجود محمولی 480
- وحدت مطلوب و تعدّد مطلوب 480
- وجود نعتی 480
- ورود 481
- وصف 482
- اشاره 483
- وضع 483
- وضع تخصّصی 485
- وضع تخصیصی 486
- وضع جزئی 486
- وضع شخصی 486
- وضع عینی 486
- وضع تعینی 486
- وضع تعیینی 486
- وضع مرکّبات 487
- وضع نوعی 487
- یقین استقرائی 489
- یقین 489
- اشاره 489
- هل مرکّبه 489
- یقین منطقی و یقین اصولی 489
دخانیات.4.شبهۀ بدوی تحریمی موضوعی.مانند این که می دانم شراب حرام است،اما تردید دارم در شراب بودن مایعی که در درون این ظرف معین قرار دارد.5.شبهۀ بدوی حکمی در اقلّ و اکثر.مانند شک در وجوب خواندن سوره در نماز.6.شبهۀ بدوی موضوعی در اقلّ و اکثر.مانند این که مکلّف می داند قیام متّصل به رکوع،از ارکان نماز است،اما تردید دارد قیامی که در نماز به جا آورده،به مقدار قیام واجب بوده و تکلیف از عهدۀ او ساقط شده یا خیر؟
-در شبهۀ بدوی چه باید کرد؟مشهور میان اصولیین،اجرای اصل برائت در اقسام شبهۀ بدوی است،اما علمای اخباری معتقدند که در شبهات بدوی وجوبی برائت جاری می شود و در شبهات بدوی تحریمی،باید احتیاط نمود.
شبهۀ تحریمی
شبهه ای است که متعلّق شک در آن حرمت باشد.مثلاً شک داریم در حرمت استعمال دخانیات.شبهۀ تحریمی دو قسم است:1.شبهۀ تحریمی حکمی.مانند مثال قبل.2.شبهۀ تحریمی موضوعی.مانند این که می دانیم گوشت خوک حرام است،اما نمی دانیم این گوشت موجود،گوشت خوک است یا خیر؟
-تکلیف در شبهۀ تحریمی چیست؟اصولیین معتقدند که اگر شبهۀ تحریمی فاقد حالت سابق(بدوی)باشد،اصل برائت جاری می شود،اما اخباریین معتقدند که در شبهات تحریمی،اصل احتیاط جاری می شود.
شبهۀ حکمی
«شبهۀ حکمی»آن است که متعلّق شک،حکمی از احکام کلّی شرعی باشد.مانند شک در وجوب نماز جمعه در زمان غیبت.یا شک در حرمت استعمال دخانیات،و یا شک در پاک بودن اهل کتاب که از احکام وضعی است.منشأ شک در شبهات حکمی ممکن است نبودن نصّ شرعی،یا اجمال نصّ و یا تعارض دو نصّ شرعی با یک دیگر باشد.شبهۀ حکمی دو حالت دارد:1.بدوی باشد.2.مقرون به علم اجمالی باشد.وظیفه در هر کدام متفاوت است.