فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 270

داشتیم که خالد زنده است،اما در روز شنبه شک می کنیم که آیا روز جمعه خالد واقعاً زنده بوده است و یقین ما مطابق با واقع بوده یا نه؟به عبارت دیگر:شکّی که به عقب برگردد و یقین سابق را متزلزل کند،«شک ساری»نام دارد.

شک سببی

هرگاه جریان استصحاب در موردی،موجب از بین رفتن شک در استصحاب دیگری شود،استصحاب در مورد اوّل را«سببی»و در مورد دوّم را«مسبّبی»نامند،و شک در استصحاب اوّل را«شک سببی»و شک در استصحاب دوّم را«شک مسبّبی»نامند. (1)به عنوان«استصحاب سببی»رجوع شود.مثلاً هر گاه انسان یقین به طهارت آبی داشته باشد و سپس شک کند در نجس شدن آن آب،پاک بودن آن را استصحاب کرده و آثار آب پاک را بر آن مترتّب می کند.اکنون اگر با این آب،لباس نجسی را آب کشید،دو استصحاب موجود است.1.استصحاب طهارت آب.2.استصحاب بقای نجاست لباس.ولی با اجرای استصحاب در آب مشکوک(استصحاب سببی)نوبت به اجرای استصحاب نجاست لباس(استصحاب مسبّبی)نمی رسد،زیرا موضوع استصحاب دوّم،یعنی شک در نجاست لباس،با اجرای استحصاب اوّل که موجب حکم شرعی به طهارت آب شده بود،منتفی می شود.

شک طاری

شک در بقای موضوع یا حکم را بعد از علم به آن موضوع یا حکم،«شک طاری»گویند.مثلاً قبلاً نفقۀ پدر بر فرزند واجب بود،اکنون شک دارد که آیا با گذشت چند سال،باز هم نفقۀ پدر بر او واجب است یا نه؟مثال دیگر:قبلاً این آب پاک بود،اکنون شک دارد که آیا هنوز هم این آب پاک است یا نه؟در هر دو مثال،شک را«طاری»گویند.

شک مسبّبی

به عنوان«شک سببی»و«استصحاب سببی»رجوع شود.