فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 271

شمول احکام نسبت به جاهل

آیا احکام خداوند شامل عالم و جاهل می شود یا فقط اختصاص به کسانی دراد که علم به آن احکام دارند؟ظاهراً علمای شیعه اتّفاق نظر دارند بر این که احکام الهی شامل عالم و جاهل است.اما اهل سنّت نظری غیر از این دارند و معتقدند که احکام الهی اختصاص به کسانی دارد که عالم به احکام هستند.به عنوان«تخطئه و تصویب»رجوع شود.

-دلیل علمای شیعه چیست؟سه دلیل بر این مطلب وجود دارد:1.اجماع.2.اطلاق ادلّۀ احکام که هم شامل عالم می شود و هم شامل جاهل.3.اختصاص احکام الهی به شخص عالم،مستلزم دور است و محال.توضیح:علم به احکام الهی متوقّف بر جعل(وجود)آن احکام است.اگر جعل احکام را نیز متوقّف بر علم به آنها بدانیم،لازم می آید که یک چیز(علم)بر چیزی(وجود احکام)متوقّف باشد که آن چیز(وجود احکام)هم متوقّف بر آن دیگری(علم)باشد و این«دور»است که عقل آن را محال می داند.درست مانند این که:وجود«الف»متوقّف بر وجود«ب»و وجود«ب»نیز متوقّف بر وجود«الف»باشد.

شهرت

اشاره

-1

«شهرت»در لغت به معنی شیوع یافتن و پخش شدن و بالا رفتن است و در اصطلاح،عبارت است از شیوع یک امر میان عالمان دینی به گونه ای که به حدّ اجماع نرسد.شهرت بر سه قسم است:1.روایی؛2.فتوایی؛3.عملی.

شهرت روایی

هر گاه روایتی میان راویان زمان نزدیک به زمان معصوم علیه السلام انتشار یابد و افراد متعدّدی آن را نقل کنند ولی به حدّ تواتر نرسد،آن را«مشهور»گویند؛خواه مورد عمل نیز قرار گرفته باشد،یا مورد عمل قرار نگرفته باشد.شهرت،یکی از مرجّحات شمرده شده.به عنوان«تعادل و تراجیح»رجوع شود.مرحوم فاضل تونی رحمه الله حدیث مشهور را از قبیل