فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 29

مختلفی است که برخی حجّت و معتبر و برخی غیر معتبراند.ثالثاً:اجماع بما هو اجماع هیچ حجیت و اعتباری ندارد،آن اجماعی معتبر است که کشف از قول معصوم علیه السلام نماید و ما را به سنّت برساند.

-اقسام اجماع:با توجّه به تعریف علمای شیعه و اهل سنّت از معنای اصطلاحی و ملاک حجیت و اعتبار و راه های تحقّق اجماع،اقسام آن نزد هر گروه متفاوت خواهد بود.اهل سنّت:1.اجماع امّت؛2.اجماع اهل حلّ و عقد؛3.اجماع علمای هر عصر و زمان؛4.اجماع اهل مدینه؛5.اجماع خلفا؛6.اجماع خلیفۀ اوّل و دوّم؛7.اجماع صحابه؛8.اجماع تابعین؛9.اجماع اکثریت؛10.اجماع سکوتی. (1)شیعه:انواع معروف اجماع نزد عالمان شیعه عبارت است از:1.اجماع بسیط؛2.اجماع تشرّفی؛3.اجماع حدسی؛4.اجماع دخولی؛5.اجماع سکوتی؛6.اجماع عملی؛7.اجماع کشفی؛8.اجماع لبّی؛9.اجماع لطفی؛10.اجماع محصّل؛11.اجماع مدرکی؛12.اجماع مرکّب؛13.اجماع منقول.توضیح هر کدام را در عنوان مربوط بیابید.البتّه ممکن است اقسام دیگری هم برای اجماع بر شمرد و یا نام دیگری را در مورد یکی از موارد ذکر شده استفاده کرد که این مختصر جای پرداختن تفصیلی به مطالب نیست.

اجماع بسیط

«اجماع بسیط»در دو صورت متصوّر و محقّق است:1.در صورتی که فقها نسبت به حکمی اتّفاق نظر پیدا کنند ولی این اتّفاق مدلول مطابقی قول یکایک ایشان باشد؛فرقی نمی کند که این اتّفاق بر اثبات یک امر باشد یا نفی آن.مثل این که از مدلول مطابقی کلمات فقها اجماع و اتّفاق ایشان بر جواز رجوع مکلّف عامی به مجتهد استفاده می شود.2.در صورتی که اجماع و اتّفاق،ماحصل و نتیجه مدلول التزامی اقوال علما باشد بدون این که از ابتدا به دنبال تولّد و پیدایش این مدلول التزامی بوده باشند.مثلاً:اقوال در حجیت خبر واحد از نظر توسعه و ضیق متفاوت است.گروهی خبر شخص مورد وثوق را معتبر می دانند و گروه دیگری،خبر عادل