فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 303

دختر وضع شده ولی در عرف،تنها بر پسر اطلاق می شود.به عبارت دیگر:«عرف قولی»یعنی رایج شدن کاربرد برخی الفاظ در معنایی غیر از معنای لغوی.

عزیمت

به عنوان«رخصت و عزیمت»رجوع شود.

عصمت

علاّمه حلّی رحمه الله در تعریف عصمت می گوید:«عصمت»عبارت است از لطفی پنهانی و خفی که خداوند در حق مکلّف انجام می دهد،به گونه ای که با این لطف الهی،انگیزۀ ترک اطاعت و انجام گناه باقی نمی ماند،در حالی که مکلّف قدرت بر ترک اطاعت و انجام معصیت دارد. (1)شارح کلام علاّمه رحمه الله می گوید:«عصمت»عبارت است از ملکه ای که خداوند از باب لطف در وجود بنده خلق می کند و موجب تقرّب به اطاعت و دوری از گناه می شود،به گونه ای که هیچ گاه طاعتی را ترک نمی کند و گناهی را انجام نمی دهد درحالی که قدرت بر ترک اطاعت و انجام معصیت دارد. (2)این که گفته می شود:صدور معصیت از معصوم علیه السلام ممتنع است،مقصود امتناع عادّی است؛زیرا اگر صدور معصیت از معصوم علیه السلام امتناع عقلی داشته باشد،این برای ایشان فضیلت نخواهد بود.سایر انسان ها نیز دارای عصمت هستند،اما به صورت موجبۀ جزئی در حالی که معصوم علیه السلام به صورت موجبۀ کلّی دارای عصمت است،یعنی او از هر گناهی،هر چند هم کوچک باشد پرهیز می کند.حتّی ترک اولی هم نمی کند.

عصیان

به عنوان«تجرّی»رجوع شود.