فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 316

عموم مجموعی

به عنوان«عام و خاص»رجوع شود.

عموم و خصوص

-1

یکی از مباحث علم منطق«نِسَب اربع»است.یعنی هر گاه دو کلّی را در نظر بگیریم،یکی از چهار نسبت بین آنها متصوّر است.1.تباین:یعنی تمام افراد و مصادیق هر کدام از دو کلّی،غیر از افراد و مصادیق کلّی دیگر است.انسان و سنگ از این قبیل هستند.2.تساوی:یعنی افراد و مصادیق هر کدام از دو کلّی،همان افراد و مصادیق کلّی دیگر است.انسان و ناطق این گونه هستند.3.عموم و خصوص مطلق:یعنی یک کلّی عام تر از کلّی دیگر است،به گونه ای که هم همۀ افراد آن کلّی را شامل شود و هم افراد دیگر را،مانند حیوان و انسان.4.عموم و خصوص من وجه:یعنی هر کدام از دو کلّی نسبت به کلّی دیگر از جهتی اعمّ و از جهتی اخصّ باشد.مانند پرنده و سفید که از طرفی،پرنده هم سیاه است و هم سفید و هم سایر رنگ ها و از طرفی سفید،عام تر از پرنده است زیرا شامل برف،گچ،کاغذ و غیر از آن نیز می شود و برخی پرندگان نیز سفیدند.پس در عموم و خصوص من وجه،دو مورد افتراق است و یک مورد اجتماع.

عموم و خصوص مطلق

به عنوان«عموم و خصوص»رجوع شود.

عموم و خصوص من وجه

به عنوان«عموم و خصوص»رجوع شود.

غایت

«غایت»،یعنی انتها و به سر آمدن زمان یا مکان.به عنوان«مفهوم غایت»رجوع شود.