فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 319

-فایدۀ علم فقه:فایدۀ علم فقه،تأمین سعادت زندگی دنیوی و اخروی انسان در ابعاد گوناگون فردی،اجتماعی،جسمی،روحی و نیل به مقامات عالی انسانی و بهره مند شدن از نعمت بسیار بزرگ رضا و خشنودی خداوند است.

-تاریخچۀ تفقّه:مسئلۀ تفقّه در فروع دین از همان صدر اسلام میان اصحاب پیامبر صلّی الله علیه و آله وجود داشته است.ولی چون وجود مقدّس حضرت در بین مردم حضورداشته اند و مسایل مورد ابتلا که نیاز به اجتهاد و استخراج فرعیات از اصول داشته باشند نیز به گستردگی دوره های بعد نبوده،تفقّه به اصطلاح رایج و امروزی آن منحصر در موارد محدودی بوده است.اما با توسعۀ جامعۀ اسلامی و حدوث مسایل جدید و محروم شدن مسلمانان از نعمت حضور معصوم علیه السلام،نیاز به تفقّه هر روزبیشتر احساس شد و عالمان دینی را بر آن داشت که برای حلّ مسایل مورد ابتلای مردم و پیدا کردن حکم شرعی امور مستحدثه،با تکیه بر اصول مسلّم و خدشه ناپذیر عقلی و نقلی به تلاشی خستگی ناپذیر دست زنند و حضور ملموس و محسوس دین در ابعاد مختلف زندگی انسان ها را تداوم بخشند.همین پویایی فقه اسلامی و خصوصاً فقه شیعه عامل موفقیت و ماندگاری دین در طول قرن های متمادی گذشته و آینده بوده و خواهد بود.علاقه مندان به آگاهی بیشتر می توانند به کتاب هایی که در این مورد انتشار یافته و از جمله کتاب ادوار فقه تألیف آقای محمود شهابی مراجعه نمایند.

فقیه

به کسی که در فقه صاحب نظر باشد،«فقیه»گویند.در میان مردم،«فقیه»و«مجتهد»به یک معنی است.فرق بین آنها در عنوان«اصولی»گذشت.

فور و تراخی

یکی از مباحث صیغه«امر»این است که آیا مثلاً«امر»بر فور دلالت می کند به گونه ای که لازم باشد بنده با آگاه شدن از امر مولا فوراً اقدام به امتثال نماید یا می تواند آن را به تأخیر بیاندازد؟به عنوان«امر»رجوع شود.