فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 360

قدماء

اصطلاحات«قدماء»،«متأخّرین»و«متأخّری متأخّرین»،اصطلاحاتی نسبی هستند.مقصود از قدماء در استعمالات فقهای معاصر،فقیهان از زمان غیبت کبری(329ه.ق)تا زمان شیخ طوسی رحمه الله(260ه.ق)است؛و مقصود از متأخّرین،فقهای از زمان ایشان تا زمان علّامۀ حلّی رحمه الله(726ه.ق)است،و فقهای بعد از علّامۀ حلّی رحمه الله را نیز«متأخّری متأخّرین»گویند.بعضی علما نیز همۀ فقها تا زمان مرحوم محقّق رحمه الله،صاحب«الشّرایع»را در زمره«قدماء»به حساب می آورند.

قرآن

«قرآن»به عنوان معجزۀ جاویدان پیامبر گرامی اسلام صلّی الله علیه و آله که توسط جبرئیل امین علیه السلام از جانب خداوند نازل شده است،مهم ترین منبع استنباط احکام اسلامی در تمام زمینه ها،برای همۀ انسان ها،در تمام زمان ها و مکان ها است.استفاده صحیح از این منبع الهی تنها وقتی میسّر است که ثقل دیگر آن؛یعنی:اهل بیت علیهم السلام نیز در کنار آن باشند و الاّ،چه بسا نه تنها هدایت و سعادت انسان را در پی نخواهد داشت،بلکه انسان خود را به ورطۀ گمراهی و شقاوت و هلاکت افکنده و خسران دنیا و آخرت بهرۀ او خواهد بود.پیامبر گرامی اسلامی صلّی الله علیه و آله نیز بارها و بارها مردم را به این مهم توجّه داده و تا آخرین لحظات عمر شریف خویش،از هر فرصتی برای بیان لزوم استفادۀ تو أمان از قرآن و اهل بیت علیهم السلام استفاده می فرمودند.اکثر قریب به اتّفاق منابع شیعی و سنّی نقل کرده اند که آن حضرت فرمودند:«إنّی تارکٌ فیکم الثّقلین:کتاب الله وعترتی اهل بیتی،وانّهما لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض». (1)

مباحث علوم قرآن گسترده تر از آن است که در این مختصر بگنجد،ولی به منظور بی بهره نماندن از برکات قرآن،فهرستی از مهم ترین مطالب را بیان می کنیم.

1.نزول قرآن:بنابر مشهور بین شیعیان،تاریخ بعثت پیامبر گرامی اسلام صلّی الله علیه و آله بیست و هفتم ماه رجب بوده و شروع بعثت آن حضرت با نزول آیات اوّل سوره«علق»