- سخن ناشر 1
- کاربرد اصطلاح در علوم 3
- اصطلاحات علم اصول 4
- اباحۀ اضطراری 8
- اباحۀ اخص 8
- اشاره 8
- اباحۀ اعم 9
- اباحۀ ظاهری 9
- اباحۀ شرعی 9
- اباحۀ اقتضایی 9
- اباحۀ واقعی 10
- ابتلا و عدم ابتلا 10
- اباحۀ عقلی 10
- اباحۀ غیر اقتضایی 10
- اتّصال زمان شک به زمان یقین 13
- اثبات و ثبوت 13
- اثر شرعی 14
- اجتماع امر و نهی 14
- اشاره 16
- اجتهاد 16
- اجتهاد خاص 21
- اجتهاد تجزّئی 21
- اجتهاد در عصر ائمه علیهم السلام 21
- اجتهاد عام 22
- اجزاء در اصول با کشف خلاف ظنّی 22
- اجزاء در اصول با کشف خلاف قطعی 23
- اجزاء در امارات با کشف خلاف ظنّی 24
- اجزاء 24
- اشاره 24
- اجزاء در امارات با کشف خلاف قطعی 24
- اجزاء در تبدّل قطع 24
- اجزای مأموربه امر واقعی ثانوی 26
- اجماع 27
- اشاره 27
- اجماع بسیط 29
- اجماع دخولی 30
- اجماع حدسی 30
- اجماع تشرّفی 30
- اجماع عملی 31
- اجماع سکوتی 31
- اجماع کشفی 32
- اجماع لطفی 32
- اجماع لبّی 32
- اجماع مرکّب 33
- اجماع محصّل 33
- اجماع مدرکی 33
- اشاره 34
- اجمال 34
- اجماع منقول 34
- اجمال مخصّص لبّی 35
- اجمال نصّ 36
- اجمال مخصّص لفظی 36
- احترازی بودن قیود 37
- احتیاط 38
- احتمال و محتمل 38
- اشاره 38
- احتیاط شرعی 39
- احتیاط عقلی 40
- اخباریین 42
- اختیار 44
- اشاره 45
- اراده 45
- اراده استعمالی 46
- ارادۀ تشریعی 47
- ارادۀ الهی 47
- ارادۀ تکوینی 47
- ارادۀ انشایی 47
- ارادۀ تفهیمی 47
- ارادۀ فعلی 48
- ارادۀ حقیقی 48
- استثنا 49
- استحباب 50
- استحسان 50
- استصحاب 52
- اشاره 52
- استصحاب استقبالی 56
- استصحاب تنجیزی 57
- استصحاب حال عقل 58
- استصحاب حال شرع 58
- استصحاب جزئی 58
- استصحاب حکم مخصّص در عموم زمانی 59
- استصحاب حکمی 60
- استصحاب در امور تدریجی 60
- استصحاب در اطراف علم اجمالی 60
- استصحاب در شبهۀ حکمی 61
- استصحاب در زمانیات 61
- استصحاب در شبهۀ موضوعی 62
- استصحاب سببی 62
- استصحاب صحّت هنگام شک در مانع 63
- استصحاب کلّی 64
- استصحاب قهقرایی 64
- استصحاب عدمی 64
- استصحاب مسبّبی 66
- استصحاب موضوعی 66
- استصحاب وجودی 66
- استعمال حقیقی 67
- استعمال 67
- اشاره 67
- استعمال مجازی 68
- استلزامات عقلی 68
- اسم جنس 69
- اشتراک 69
- اشاره 69
- اشتراک لفظی 70
- اشتراک معنوی 70
- اشاره 71
- اصل اباحه 71
- اصل اجتهادی 73
- اصل اباحۀ عقلی 73
- اصل احتیاط 73
- اصل اباحۀ شرعی 73
- اصل اشتغال 74
- اصل اطلاق 74
- اصل برائت 75
- اصل تأخّر حادث 75
- اصل تخییر 76
- اصل تطابق 78
- اصل تنزیلی 79
- اصل ثبات 79
- اصل حسّ 80
- اصل صحّت 82
- اصل شرعی 82
- اصل حقیقت 82
- اصل حلیت 82
- اصل طهارت 84
- اصل ظهور 85
- اصل عدم 86
- اصل عدم استخدام 86
- اشاره 86
- اصل عدم اعتبار ظنّ 88
- اصل عدم تزکیه 88
- اصل عدم اشتراک 88
- اصل عدم اضمار 88
- اصل عدم قرینه 89
- اصل عدم تقدیر 89
- اصل عدم نقل 90
- اصل عقلی 90
- اصل عملی 90
- اصل عموم 92
- اصل لفظی 93
- اصل غیر محرز 93
- اصل غیر تنزیلی 93
- اصل غیر مثبت 93
- اصل مثبت 94
- اصل موضوعی 97
- اصل نفی 97
- اصل وقف 98
- اصول فقه 98
- اصول فقاهتی 98
- اصول مؤمَّنه 100
- اطّراد 101
- اطلاق 102
- اشاره 102
- اطلاق شمولی 105
- اطلاق بدلی 105
- اعتبار 106
- اطمینان 106
- اشاره 109
- اقتضا 109
- اقلّ و اکثر 109
- اقلّ و اکثر استقلالی 111
- اقلّ و اکثر ارتباطی 111
- اماره 111
- اشاره 111
- امارۀ حکمی 112
- امتثال 112
- اشاره 112
- امارۀ موضوعی 112
- امتثال احتمالی 113
- امثتال ظنّی 113
- امتثال علمی تفصیلی 114
- امتناع 114
- امر 115
- اشاره 115
- امر ارشادی 118
- امر بعد از حَظر 119
- امر به امر 119
- امر به شیء مقتضی نهی از ضدّ آن هست یا خیر؟ 120
- امر تعبّدی 122
- امر تخییری 122
- امر تعیینی 122
- امر ثانوی ظاهری 123
- امر کفایی 123
- امر عینی 123
- امر ثانوی اضطراری 123
- امر غیری 123
- امر مولوی 123
- امکان 124
- امر واقعی 124
- اشاره 124
- امکان اخصّ 126
- انحلال 127
- اشاره 127
- امکان خاص 127
- امکان استقبالی 127
- امکان عام 127
- امکان استعدادی 127
- امکان تعبّد به ظنّ 127
- امکان وقوعی 127
- انحلال حکم وضعی 130
- انحلال حقیقی 130
- انسداد 130
- انحلال حکم تکلیفی 130
- اشاره 130
- انحلال حکمی 130
- انسداد حکومتی 132
- انسداد کشفی 133
- انسداد کبیر 133
- انسدادی 133
- انصراف 133
- انقلاب نسبت 134
- انفتاحی 134
- انفتاح 134
- انقیاد 135
- ایجاب 135
- بالجمله و فی الجمله 136
- برائت اصلی 136
- اشاره 136
- برائت شرعی 136
- برائت 136
- برائت عقلی 138
- اشاره 139
- برهان لمّی 141
- برهان انّی 141
- بسیط بودن مشتق 141
- بنای عقلا 141
- تأخیر بیان از وقت خطاب 142
- تأخیر بیان از وقت حاجت 142
- تجرّی 143
- تبادر 143
- تحقیق مناط 145
- تجزّی 145
- تخریج مناط 146
- تخصّص 146
- تخطئه 147
- تخصیص 147
- تخییر بین اقلّ و اکثر 150
- اشاره 150
- تخییر شرعی 151
- تخییر عقلی 151
- تداخل اسباب و مسبّبات 152
- تراجیح 154
- تراخی 154
- ترتّب 155
- ترادف 155
- اشاره 161
- تزاحم 161
- ترک استکشاف 161
- تزاحم در مستحبّات 163
- تسلسل 164
- تسامح در ادلّۀ سنن 164
- تشریع عملی 166
- تصویب معتزلی 166
- تصویب 166
- اشاره 166
- اشاره 166
- تصویب اشعری 166
- تعادل و تراجیح 167
- تعارض 167
- تعبّدی 172
- تعلیق حکم بر وصف مشعر علیت است ؟ 174
- تعدّد مطلوب 174
- تعیینی و تعینی 174
- تقلید 175
- تقابل بین اطلاق و تقیید 175
- تقیید 184
- تقیه مداراتی 184
- اشاره 184
- تقیه 184
- تکرار 184
- تناقض 185
- تنجیز و تعذیر 185
- تمثیل 185
- تنقیح مناط 186
- تنجیز و تعلیق 186
- تواتر 187
- اشاره 187
- تواتر لفظی 188
- تواتر اجمالی 188
- تواتر معنوی 188
- جامع عرضی 189
- جامع انتزاعی 189
- جامع ذاتی 189
- جزء 190
- جزء خارجی 190
- جزء ذهنی 190
- اشاره 190
- جمع دلالی 191
- جعل مرکّب 191
- جعل بسیط 191
- جمع عرفی 191
- جمع تبرّعی 191
- جمع مقبول 192
- الجمع مهما امکن اولی من الطّرح 192
- جمع محمولی 192
- جمع موضوعی 192
- حاظر و مبیح 195
- حجّت 195
- حجیت اصولی 196
- حجیت ذاتی 196
- حرمت ذاتی 197
- اشاره 197
- حرمت 197
- حُسن و قبح عقلی 198
- حقیقت شرعیه 206
- حقیقت متشرّعه 207
- حقیقت و مجاز 207
- حکم 210
- اشاره 210
- حکم ارشادی 216
- حکم امضایی 216
- حکم اقتضایی 216
- حکم تأسیسی 217
- حکم تنجیزی 217
- حکم تکلیفی 217
- حکم ثانوی 217
- حکم اوّلی 217
- حکم فعلی 218
- حکم شرعی 218
- حکم شأنی 218
- حکم ظاهری 218
- حکم عدمی 218
- اشاره 219
- حکم واقعی اوّلی 219
- حکم وضعی 219
- حکمت 219
- حکم واقعی ثانوی 219
- حکم مولوی 219
- حکمت الهی 220
- اشاره 220
- حکومت 220
- حکومت ظاهری 222
- حکومت عرفی 222
- حمل 223
- حمل ذاتی اوّلی 223
- اشاره 223
- حمل شایع صناعی 223
- حیثیت اطلاقیه 224
- حیثیت تعلیلیه 224
- حیثیت تقییدیه 225
- خاص 225
- خبر 225
- اشاره 225
- خبر حسن 231
- خبر حسّی 231
- خبر عزیز 231
- خبر صحیح 231
- خبر ضعیف 231
- خبر حدسی 231
- خبر متواتر اجمالی 232
- خبر موثوق 232
- خبر متواتر 232
- خبر متواتر معنوی 232
- خبر متواتر لفظی 232
- خبر موثّق 232
- خبر مستفیض 232
- دفع مفسده مقدّم بر جلب منفعت 233
- خرق اجماع 233
- خطاب های شفاهی 233
- اشاره 234
- دلالت استعمالی 234
- دلالت اقتضا 235
- دلات ایماء 236
- دلالت تصدیقی 236
- دلالت التزامی 236
- دلالت انّی 236
- دلالت ترک 236
- دلالت تفهیمی 237
- دلالت تقریر 237
- دلالت تصوّری 237
- دلالت تضّمنی 237
- دلالت تنبیه 238
- دلالت طبعی 238
- دلالت جدّی 238
- دلالت سکوت 238
- دلالت عقلی 239
- دلالت فعل 239
- دلالت قول 240
- دلالت لمّی 240
- دلالت مطابقی 240
- دلالت وضعی 241
- دلالت منطوق 241
- دلیل 241
- اشاره 241
- دلیل اجتهادی 242
- دلیل امضایی 242
- دلیل الخطاب 242
- دلیل انّی 243
- دلیل شرعی 243
- دلیل عقلی 243
- دلیل فقاهتی 243
- دلیل لبّی 243
- دلیل تأسیسی 243
- دلیل لفظی 244
- دلیل نقلی 244
- دلیل لمّی 244
- دلیل محرز 244
- دوام نسبت 244
- دور 244
- دوران امر بین اقلّ و اکثر ارتباطی 245
- دوران امر بین تخصیص و نسخ 245
- دوران امر بین اقلّ و اکثر استقلالی 245
- دوران امر بین جزئیت،شرطیت و مانعیت 245
- ذات 246
- دوران امر بین متباینین 246
- دون اثباطه خرط القتاد 246
- دوران امر بین محذورین 246
- ذاتی و عرضی 247
- ذهن 248
- رافع و مانع 248
- رخصت و عزیمت 249
- رفع و دفع 251
- سبب 251
- سبر و تقسیم 253
- سدّ ذرایع و فتح ذرایع 254
- سنّت 256
- سیره 260
- سیرۀ عقلا 260
- اشاره 260
- سیرۀ متشرّعه 260
- اشاره 261
- شبهۀ بدوی 261
- شبهۀ ابن قبّه 261
- شبهۀ حکمی 262
- شبهۀ تحریمی 262
- شبهۀ کعبی 263
- شبهۀ مقرون به علم اجمالی 264
- شبهۀ محصور 264
- شبهۀ مصداقی 264
- شبهۀ مفهومی 264
- شبهۀ وجوبی 265
- شرایط جعل و مجعول 265
- اشاره 265
- شرط 265
- شبهۀ موضوعی 265
- شرط ترتّب 266
- شرط متقدّم،متأخّر و مقارن 266
- شرط اتّصاف 266
- اشاره 267
- شرع 267
- شک 267
- شک بین جزئیت و مانعیت 267
- شک در تکلیف 268
- شک در رافع 268
- شک در حجیت 268
- شک ساری 269
- شک در مقتضی 269
- شک در محصّل 269
- شک در مکلّفٌ به 269
- شک طاری 270
- شک مسبّبی 270
- شک سببی 270
- شهرت 271
- شهرت روایی 271
- اشاره 271
- شهرت عملی 272
- شهرت فتوایی 272
- صحّت حمل 272
- صحیح و اعم 273
- صدق در قضایای حملی 277
- ضدّ 278
- اشاره 278
- ضرر و ضرار 279
- ظاهر 279
- ضدّ عام 279
- طریقیت 279
- طریقۀ عقلا 279
- طلب و اراده 279
- ظنّ 282
- اشاره 282
- ظنّ اطمینانی 283
- ظنّ خاص 283
- ظنّ طریقی 284
- ظنّ قوی 284
- ظنّ مانع 284
- ظنّ متأخّم به علم 284
- ظنّ غالب 284
- ظنّ مطلق 284
- ظنّ ممنوع 284
- ظنّ موضوعی 285
- ظواهر الفاظ 285
- ظنّی الدّلالت 285
- ظنّ نوعی 285
- ظهور تصدیقی 286
- ظهور اقتضائی 286
- اشاره 286
- عام اصولی 287
- عام استغراقی 287
- ظهور تضمّنی 287
- ظهور موضوعی 287
- ظهور ذاتی 287
- عام مجموعی 288
- عام و خاص 288
- عام بدلی 288
- عام افرادی 288
- عام و خاص من وجه 292
- عدالت 292
- عدم ابتلا 293
- عدم ازلی 293
- عدم الدّلیل دلیل العدم 294
- عدم اطّراد 294
- عدم القول بالفصل 295
- عدم صحّت سلب 296
- عدم و ملکه 296
- عدم محمولی 296
- عدم صحّت حمل 296
- عَرَض غریب 297
- عدم وصفی 297
- عرض ذاتی 297
- عَرَض 297
- عرض و عرضی 297
- اشاره 297
- اشاره 298
- عُرف 298
- عرف خاص 301
- عرف عام 302
- عرف فاسد 302
- عرف قولی 302
- عرف عملی 302
- عصیان 303
- عصمت 303
- عزیمت 303
- اشاره 304
- عقلیات غیر مستقل 307
- عقل نظری 307
- عقل عملی 307
- علّت 307
- عقلیات مستقل 307
- علّت و حکمت 310
- اشاره 311
- علم اجمالی 313
- علم فقه 314
- علم اجمالی در تدریجیات 314
- عموم استغراقی 314
- علم تفصیلی 314
- عموم 314
- اشاره 314
- علم اصول فقه 314
- عموم فوقانی 315
- عموم سیاقی 315
- عموم زمانی 315
- عموم و خصوص مطلق 316
- عموم و خصوص من وجه 316
- عموم و خصوص 316
- غایت 316
- فتح ذرایع 317
- غیر مستقلاّت عقلی 317
- فحوی الخطاب 317
- فقه 318
- فقیه 319
- فور و تراخی 319
- قاصر 320
- قاطع و مانع 321
- اشاره 322
- قاعدۀ استصحاب 323
- قاعدۀ استطاعت 323
- قاعدۀ تجاوز و فراغ 324
- قاعدۀ الجمع مهما امکن اولی من الطّرح 324
- قاعدۀ اصولی 324
- قاعدۀ ترجیح بلا مرجّح 328
- قاعدۀ تحسین و تقبیح عقلی 328
- قاعدۀ تسامح در ادلّۀ سنن 328
- قاعده تعیین 329
- قاعدۀ تقیه 329
- قاعدۀ فقهی 335
- قاعدۀ صحّت 335
- قاعدۀ قبح عقاب بلا بیان 335
- قاعدۀ طهارت 335
- قاعده فراغ 335
- قاعدۀ لاضرر و لاضرار 338
- قاعده لطف 343
- قاعدۀ ما لایدرک کلّه لایترک کلّه 345
- قاعدۀ مقتضی و مانع 345
- قاعدۀ ملازمه 346
- قاعدۀ میسور 348
- قاعدۀ نفی عُسر و حرج 349
- قاعدۀ ید 353
- قاعدۀ یقین 356
- قبح فعلی و قبح فاعلی 358
- قُبح عقاب بلابیان 358
- قدرت تکوینی به معنی اعم 359
- قرآن 360
- قرینۀ حالیه 364
- قرینه 364
- اشاره 364
- قرینۀ عقلی 365
- قرینۀ لبّی 365
- قرینۀ لفظی 365
- قرینۀ عرفی 365
- قرینۀ غیرلفظی 365
- قرینۀ مقالیه 366
- قصد وجه 366
- قرینۀ منفصل 366
- قضیۀ حقیقیه 367
- قطع 367
- اشاره 367
- قضیۀ خارجیه 367
- اشاره 367
- قطع تفصیلی 373
- قطع اجمالی 373
- قطع تعبّدی 373
- قطع شخصی 373
- قطع عرفی 374
- قطع قطّاع 374
- قطع موضوعی 374
- قطع طریقی 374
- قطع موضوعی طریقی 374
- قطع موضوعی وصفی 375
- قطع نوعی 375
- قطع واقعی 375
- قَلب 376
- قول لُغوی 377
- القول بعدم الفصل 377
- اشاره 379
- قیاس 379
- قیاس ادنی 382
- قیاس اخاله 382
- قیاس اصولی 383
- قیاس اولویت 383
- قیاس جلی 383
- قیاس خفی 383
- قیاس علّت 384
- قیاس مصرّح العلّه 384
- قیاس مستنبط العلّه 384
- قیام اصول مقام قطع 384
- قیاس منصوص العلّه 384
- قیام اماره مقام قطع موضوعی طریقی 385
- قیام اماره مقام قطع موضوعی صفتی 385
- کان تامّه و ناقصه 385
- کشف 387
- کُفر 389
- کشف انسدادی 389
- کلّ 389
- کلّی 390
- کلّما حکم به العقل حکم به الشّرع 390
- اشاره 390
- کلام 390
- کلّما حکم به الشّرع حکم به العقل 390
- کلّی عقلی 391
- کلّی منطقی 391
- کلّی طبیعی 391
- کنایه 393
- کِیف 394
- کَون 394
- لای نفی جنس 395
- لُبّ 396
- لزوم بین و غیر بین 396
- لحن الخطاب 396
- لغت 397
- لمّی 397
- مادّه 398
- اشاره 399
- ماهیت لا به شرط قسمی 399
- ماهیت 399
- مانع شرعی 399
- ماهیت مجرّده 400
- ماهیت مخلوطه 400
- ماهیت مطلقه 400
- ماهیت لا به شرط مقسمی 400
- ماهیت مهمله 400
- مبادی تصوّریه 401
- مبادی احکامیه 401
- اشاره 401
- مبادی عالیه 401
- مبادی تصدیقیه 401
- مُبیح 402
- متأخّری متأخّرین 402
- متجرّی 402
- متأخّرین 402
- مترادف 403
- متشابه 403
- متشرّعه 403
- متواتر 404
- متعلّق احکام 404
- اشاره 405
- مثبتات اماره و اصل 405
- مَجاز 405
- مجاری اصول 405
- مجاز به زیاده و نقصان 406
- مجاز عقلی 406
- مَجاز لغوی 407
- مجاز مشهور 407
- مجهول 408
- محمول بالضّمیمه 409
- مخالفت قطعی التزامی 410
- مخالفت احتمالی عملی 410
- مخالفت قطعی عملی 410
- اشاره 411
- مخصّص قطعی الدّلالت 412
- مخصّص عقلی 412
- مخصِّص لُبّی 413
- مخصّص متّصل لُبّی 414
- مخصِّص مبین 414
- مخصّص متّصل 414
- مخصِّص لفظی 414
- مخصّص متّصل لفظی 415
- مخصّص مجمل 415
- مخصّص منفصل لُبّی 416
- مخصّص منفصل 416
- مراتب حکم 417
- مخطّئه 417
- مرّه و تکرار 418
- مُرجِّح 418
- مستحب 419
- مستقلّات عقلیه 419
- مسئلۀ فقهی 419
- مسئلۀ اصولی 419
- مسقطات تکلیف 420
- مسلّمات 420
- مشهور 421
- مشترک 421
- مصالح مرسله 422
- مصلحت 426
- مطلق 428
- مضیق 428
- معقولات ثانویه 429
- معقولات اوّلیه 429
- مظنونات 429
- اشاره 430
- مفهوم 430
- مفاهیم انتزاعی 430
- مفاهیم حقیقی 430
- مفاهیم اعتباری 430
- مفهوم حصر 433
- مفهوم استثناء 433
- مفهوم غایت 435
- مفهوم لقب 437
- مفهوم موافق 438
- مفهوم مردّد 438
- مفهوم وصف 438
- مقدّمات حکمت 439
- مقدّمات تولیدیه 439
- مقدّمه 441
- مقدّمات دلیل انسداد 441
- اشاره 441
- مقدّمۀ سبب 444
- مقدّمۀ شرط 444
- مقدّمۀ شرعی 445
- مقدّمۀ صحّت 445
- مقدّمۀ عبادی 446
- مقدّمۀ عدم مانع 447
- مقدّمۀ عقلی 447
- مقدّمۀ علم 448
- مقدّمۀ غیر موصل 448
- مقدّمۀ متأخّر 448
- مقدّمۀ معدّ 449
- مقدّمۀ متقدّم 449
- مقدّمۀ مفوّته 449
- مقدّمۀ موصل 450
- مقدّمۀ مقارن 450
- مقدّمۀ واجب 451
- مقدّمۀ وجود 453
- مقدّمۀ وجوب 453
- مقرّر 453
- ملاکات احکام 454
- ملازمه بین حکم شرع و عقل 454
- ملاک اقتضایی 454
- مقید 454
- ملکه 455
- منجّز 455
- مناسب 455
- مَناط 455
- منطوق 456
- موافقت و مخالفت 456
- موافقت قطعی عملی 456
- موافقت قطعی التزامی 456
- موافقت احتمالی عملی 456
- موافقت احتمالی التزامی 456
- موضوع 458
- اشاره 458
- موضوع علم اصول 459
- موضوع مستنبط 459
- نسخ 460
- اشاره 460
- نسخ وجوب 462
- نصّ اهل لغت 463
- اشاره 463
- نصّ 463
- نظر 464
- نفس الامر 465
- نَعت 465
- نفی حکم به لسان موضوع 466
- نَفل 466
- اشاره 467
- نهی ارشادی 469
- نهی در عبادت 470
- نهی تنزیهی 470
- نهی تحریمی 470
- نهی در معامله 470
- نهی نفسی 471
- نهی غیری 471
- اشاره 471
- واجب 471
- واجب تبعی 472
- واجب تخییری 472
- واجب تعیینی 473
- واجب تعبّدی 473
- واجب توصّلی 473
- واجب کفایی 474
- واجب غیری 474
- واجب مضیق 474
- واجب مشروط 474
- واجب مطلق 475
- واجب معلّق 475
- واجب منجّز 476
- واجب موسّع 476
- واجب نفسی 476
- واجب مقید 476
- واجب موقّت 476
- واضع 477
- واسطه در عروض 477
- وجوب 478
- وجود نعتی 480
- وحدت مطلوب و تعدّد مطلوب 480
- وجود محمولی 480
- ورود 481
- وصف 482
- اشاره 483
- وضع 483
- وضع تخصّصی 485
- وضع جزئی 486
- وضع شخصی 486
- وضع تخصیصی 486
- وضع عینی 486
- وضع تعیینی 486
- وضع تعینی 486
- وضع نوعی 487
- وضع مرکّبات 487
- اشاره 489
- یقین منطقی و یقین اصولی 489
- یقین استقرائی 489
- هل مرکّبه 489
- یقین 489
عقلی و نقلی وجود دارد که وقوع چنین تحریفی را نفی می کند. (1)علاقه مندان می توانند به کتب مربوط به علوم قرآنی مراجعه نمایند.
5.ظاهر قرآن:آیا ظواهر قرآن حجّت است و می توان به آن استناد کرد یا خیر؟به عنوان«ظاهر»رجوع شود.
6.ناسخ و منسوخ در قرآن:به عنوان«نسخ»رجوع شود.
7.محکم و متشابه در قرآن:به عنوان«محکم»و«متشابه»رجوع شود.
8.تخصیص و تقیید قرآن:به عناوین«مخصّص»،«مطلق»و«مقید»رجوع شود.
قرینه
اشاره
این کلمه از ریشه«قرن»به معنای پیوستن و قرار گرفتن چیزی در کنار چیز دیگری است.در مباحث الفاظ،مقصود از«قرینه»،علامت و نشانه ای است که عارض کلمه یا جمله ای می شود و باعث انتقال به معنای دیگری می گردد.هرگاه بخواهیم لفظی را در معنایی غیر از معنای اصلی و موضوعٌ له آن استعمال کنیم،نیاز به قرینه ای داریم که بفهماند این لفظ در آن معنای مجازی استعمال شده است.مثلاً در جمله«شیری را در حال تیراندازی دیدم»قید«در حال تیراندازی»قرینه است بر این که مقصود از«شیر»،انسان شجاع است نه حیوان درنده.
قرینۀ حالیه
اوضاع و احوالی را که مقرون به کلام هستند«قرینۀ حالیه»گویند.مثلاً در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران،یکی از وظایف حکومت،ایجاد اشتغال برای یکایک مردم بیان شده است.با توجّه به این که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر اساس احکام نورانی اسلامی تدوین شده است و حکومت اسلامی نیز مجری احکام اسلامی می باشد،معلوم می شود که مقصود ایجاد مشاغلی است که از نظر اسلام منعی نداشته باشد.
1- (1) .البیان:197-225.