فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 367

قضیه

اشاره

جملۀ مرکّب تامّی را که فی نفسه قابل صدق و کذب باشد«قضیه»یا«خبر»گویند.

قضیۀ حقیقیه

«قضیۀ حقیقی»در مقابل«قضیۀ خارجی»قرار دارد و آن قضیه ای است که طبیعت به عنوان آینۀ افراد،موضوع حکم قرار می گیرد.به عبارت دیگر:حکم بر روی طبیعت به شرط وجود می رود ولی به اعتبار افراد آن.در قضیۀ حقیقی،وجود افراد خارجی ملاک صحّت نیست و به همین اعتبار که انشای حکم در قضایای حقیقی،مساوی با فعلیت حکم نیست،ممکن است طبیعتی موضوع حکم قرار گیرد که در حال جعل حکم،هیچ فرد خارجی هم نداشته باشد و در آینده افراد آن محقّق شوند و یا اصلاً هیچ گاه محقّق نشوند.

قضیۀ خارجیه

«قضیۀ خارجی»آن قضیه ای است که حکم بر افراد خارجی واقع می شود و لذا شرط است که آن افراد محقّق الوجود باشند.در قضایای خارجی چون افراد خارجی موضوع حکم قرار می گیرند،جعل حکم کلّی به معنای وجود یک قدر جامع در افراد نیست که آن قدر جامع موضوع حکم باشد بلکه جعل حکم بر آن جامع،به منظور تعبیر از افراد است و هر کدام از افراد برای ثبوت حکم،مناط خاص خود را دارد.مثلاً وقتی گفته می شود:همۀ سربازان لشکر کشته شدند،به معنی کشته شدن زید،عمرو،بکر،خالد و...که سربازان لشکر بودند است.اما از ثبوت کشته شدن زید نمی توان نتیجه گرفت که عمرو و بکر هم کشته شده اند و این معنی اختصاصی بودن مناط حکم هر یک از افراد است.

قطع

اشاره

-1

«قطع»،در لغت به معنای بریدن و جدا کردن شیئی از سایر امور و اشیاء است و در