فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 377

آن و قلب جسمانی علاقه و ارتباط بر قرار است مانند تعلّق صفت به موصوف.«قلب»به این تعبیر است که در بردارندۀ حقیقت انسان است و هر گاه در قرآن و روایات از قلب نام برده می شود،مقصود همین معنای دوم است.از«نفس»،«روح»و«عقل»نیز به«قلب»تعبیر می شود.2.معنای مصطلح صرفی«قلب»که عبارت است از:تبدیل حرف«علّه»و«همزه».مثل این که گفته می شود:«یقال»در اصل«یقوَلُ»بوده است.«واو»حرف علّۀ ما قبل ساکن،حرکت آن به حرف قبلی(قاف)منتقل و قلب به«الف»گردیده است.3.قلب در اصطلاح اصولیین عبارت است از نوعی معارضه که در آن نقض وجود داشته باشد.به عبارت دیگر:«قلب»عبارت است از تغییر عنوان پیدا کردن علّت به حکم و حکم به علّت و هم چنین،تبدیل شدن وصفی که شاهد برای خصم بود به وصفی که شاهد بر ضدّ خصم است.4.قلب در اصطلاح اهل حدیث عبارت است از اشتباه در ذکر سند حدیث به ذکر سند حدیث دیگر.به عبارت دیگر:«قلب»در اصطلاح اهل حدیث وقتی است که تمام یا قسمتی از سند یک حدیث با سند حدیث دیگر جابه جا و یا متن حدیث با متن حدیث دیگر و یا عبارت یک حدیث دچار جابه جایی سهوی شود.

القول بعدم الفصل

به عنوان«عدم القول بالفصل»رجوع شود.

قول لُغوی

-1

گفته شده که یکی از عوامل انعقاد ظهور،قول عالم علم لغت(قول لغوی)است.اگر از گفتۀ عالم لغوی علم به وضع فلان کلمه برای فلان معنی حاصل شد،باید بر اساس مؤدّای این علم حاصل شده عمل نمود زیرا متابعت از علم،از جملۀ آثار علم است.اما اگر گفتۀ لغوی موجب حصول علم نشد و از این گفته فقط ظنّ حاصل شد چه طور؟