فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 394

دیگر،یا نفی امری از امر دیگر.مانند این که در روایت از معصوم علیه السلام وارد شده:مسلمان کسی است که مسلمانان از دست و زبان او در امان باشند. (1)این حدیث شریف کنایه از این است که انسان مردم آزار،مسلمان نیست.البته این مثال از آن نوع کنایه است که موصوف آن(مردم آزار)در آن ذکر نشده است. (2)«کنایه»،مباحث فراوان دیگری نیز دارد که علمای علم بلاغت متعرّض آنها شده اند.

کَون

-3

«کَون»در اصطلاح حکما عبارت است از آن چه که مقابل«فساد»است.«کَون»و«فساد»در عرف حکما بر دو معنی اطلاق می شود:1.پیدا شدن یک صورت نوعی و از بین رفتن صورت نوعی دیگر.پیدا شدن یک صورت نوعی را«کَون»و از بین رفتن یک صورت نوعی را«فساد»گویند.2.وجود بعد از عدم و عدم بعد از وجود را نیز«کَون»و«فساد»گویند.البتّه گفته شده که:در تحقّق«کَون»و«فساد»در دو معنای فوق،قید«به یک باره»شرط است. (4)یعنی پیدا شدن و از بین رفتن،و وجود و عدم تدریجی را«کون»و«فساد»نمی گویند.

کِیف

مقصود از«کیفیت»،چگونگی است.فلاسفه در تعریف«کیفیت»گفته اند:«کیفیت»،عرض ثابتی است که ذاتاً نه قسمت می پذیرد و نه نسبت.در این تعریف با قید«ثابت»،حرکت،زمان،فعل و انفعال و با قید«قسمت نمی پذیرد»،کمیت و با قید«نسبت نمی پذیرد»،سایر عرض های نسبت پذیر از دایره شمول تعریف خارج شده اند.

تقسیمات کیفیت: (5)1.کیفیات محسوس.2.کیفیات مخصوص به کمیت ها.3.کیفیات استعدادی.4.کیفیات نفسانی.

1- (1) .اصول کافی:کتاب ایمان و کفر،باب99،حدیث12.
2- (2) .کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم:1384/2.
3- (3) .همان:1392.
4- (4) .همان.
5- (5) .کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم:1394؛شرح مصطلحات فلسفی:138.