فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 404

معصوم علیه السلام در انجام دادن یا ترک نمودن آن عمل بنماید،معتبر خواهد بود،ولی اگر تأیید قولی یا فعلی یا تقریری معصوم علیه السلام مبنای سیره متشرّعه نباشد،چنین سیره ای حجّت نخواهد بود زیرا هر دلیلی که منتهی به قطع نباشد،حجّت نیست.به عنوان«قطع»رجوع شود.

متعلّق احکام

«متعلّق احکام»چیست؟پنج قول وجود دارد:1.احکام،به وجود ذهنی تعلّق می گیرند.یعنی طلب و بعث،یا زجر و منع ذهنی است که متعلّق حکم قرار می گیرد.2.وجود خارجی است که متعلّق احکام قرار می گیرد؛البتّه با این پیش فرض که قائل به اصالت وجود باشیم.3.آن چه متعلّق حکم قرار می گیرد،ماهیت خارجی شیء موجود است.4.مفهوم عنوانی که در ظاهر دلیل اخذ شده،متعلّق حکم است.5.خارجیت عنوان مأخوذ در ظاهر دلیل است که متلّق حکم واقع می شود. (1)

مرحوم آخوند خراسانی رحمه الله معتقد است:متعلّق احکام،وجود خارجی است، (2)هر چند برای اشاره به این وجود خارجی باید از عنوان استفاده نمود و به وسیلۀ اسم و عنوان،به متعلّق واقعی احکام که فعل مکلّف است اشاره نمود.

متواتر

«تواتر»در لغت به معنی پشت سر هم قرار گرفتن و پیاپی بودن امور متعدد،یکی بعد از دیگری است.خداوند می فرماید: ثُمَّ أَرسَلنا رُسُلَنا تَترا ؛ (3)آن گاه رسولانمان را پی در پی فرستادیم.

«خبر متواتر»،خبر گروهی است که از نظر تعداد مخبرین،به حدّی برسد که معمولاً هم دستی آنها بر کذب محال و غیر ممکن باشد (4)و خود آن خبر مفید علم باشد.بنابراین،عدد مشخصی را نمی توان برای تحقّق تواترِ مفید علم ذکر کرد،زیرا موقعیت و شرایط خبر دهندگان و موضوع خبر متفاوت است؛در هر موردی بر اساس مقتضای آن

1- (1) .الکفایه با حواشی مرحوم مشکینی:133/2.
2- (2) .همان.
3- (3) .المؤمنون/44.
4- (4) .الوافیه:157.