فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 405

مورد می توان حکم به حصول تواتر و افاده علم نمود.علاوه بر این،باید علم،از نفس خبر حاصل شود نه از قراین و شواهد دیگر.

-شرایط تواتر:1.تعداد خبر دهندگان به گونه ای باشد که معمولاً هم دستی و هماهنگی آنها بر کذب محال باشد.2.خبر،مستند به حس باشد.یعنی آن چه به آن خبر می دهند،از امور حسّی باشد نه از امور عقلی.3.شرط اوّل در تمام طبقات مخبرین رعایت شود. (1)به عنوان«خبر»رجوع شود.

مثبتات اماره و اصل

بر هر موضوعی چهار جهت مترتّب می شود که عبارتند از:لازم،ملزوم،ملازم و مقارن.شکی نیست که هرگاه اصل موضوع را از طریق قطع احراز کنیم،تمام این چهار جهت بر آن موضوع مترتّب می شود.ولی اگر موضوع از طریق قطع احراز نشد،بلکه امارۀ معتبری بر تحقّق موضوع دلالت می کرد،آیا باز هم این چهار جهت بر آن موضوع مترتّب می شود؟به عنوان«اصل مثبت»رجوع شود.

مجاری اصول

در جایی که مکلّف دلیل قطعی یا غیر قطعی معتبر بر حکم شرعی نداشته باشد،برای خروج از حالت تحیر و سرگردانی،بناچار باید به اصول عملی مراجعه نماید و وظیفۀ خود را مطابق هر یک از اصول عملی که جاری می کند،انجام دهد.به عنوان«اصل عملی»رجوع شود.

مَجاز

اشاره

-2

«مجاز»در زبان فارسی به نوعی از«استعاره»گفته می شود و در زبان عربی،مقابل«حقیقت»است.«حقیقت»عبارت است از استعمال لفظ در معنایی که برای آن وضع شده است(موضوع له)و«مجاز»،استعمال لفظ است در غیر موضوع له،به شرط وجود تناسب بین موضوع له و معنای دومی که لفظ به عنوان مجاز در آن