فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 410

موضوع ضمیمه شده باشد.این قسم را«خارج محمول»می نامند.2.گاهی نیز محمول به شرطی بر موضوع حمل می شود که چیزی به موضوع ضمیمه شود.مثلاً می گوییم:جسم سفید است.در این مثال،ابتدا«سفیدی»به موضوع(جسم)ضمیمه شده است و سپس گفته شده:جسم سفید است.تا زمانی که«سفیدی»به موضوع(جسم)ضمیمه نشود،نمی توان گفت:جسم سفید است.این قسم را«محمول بالضّمیمه»می گویند.

مخالفت احتمالی عملی

«مخالفت احتمالی عملی»در جایی است که مکلّف اجمالاً می داند روز جمعه یک نماز بر او واجب است،ولی به تفصیل نمی داند آن نماز واجب،ظهر است یا جمعه.اگر یکی از دو نماز را بخواند و دیگری را نخواند،مخالفت احتمالی عملی نموده است.زیرا احتمال دارد آن نماز دیگر واجب بوده و باید به جا می آورده است.

مخالفت قطعی التزامی

«مخالفت قطعی التزامی»در جایی است که بحث عمل مطرح نیست بلکه این التزام مکلّف است که به طور قطع،مخالف با امر مولا است.مثلاً مکلّف،علی رغم وجود دلیل معتبر بر وجوب نفقۀ همسر،اعتقاد به چنین وجوبی ندارد اما عملاً،هزینه های زندگی همسر را تأمین می کند.در چنین حالتی،مخالفت قطعی التزامی صورت گرفته است.

مخالفت قطعی عملی

«مخالفت قطعی عملی»وقتی است که مکلّف در شبهۀ تحریمی،تمام اطراف علم اجمالی را مرتکب شود؛یا در شبهۀ وجوبی،تمام اطراف را ترک نماید.مثلاً می داند یکی از دو لباس حاضر نجس است ولی با هر دو لباس نماز به جا می آورد؛یا می داند یک نماز از او قضا شده اما نمی داند نماز آیات است یا نماز صبح و در عین حال،قضای هیچ کدام را به جا نمی آورد.