فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 422

مشهورات

«مشهورات»،از اصطلاحات کاربردی در علم منطق است و مقصود از آن،قضایایی است که بین مردم شهرت پیدا کرده و تصدیق آن بین تمام یا بیشتر عقلا یا گروه خاصی از مردم رواج پیدا کرده است،مانند نیکو بودن عدل و زشت بودن ظلم.این قبیل قضایا،واقعیتی جز مطابقت آرای عقلا ندارند.مشهورات اقسام مختلفی دارد از جمله:1.واجبات مقبول.2.تأدیبات مصلحتی.3.خُلقیات.4.انفعالیات،5.عادیات.6.استقرائیات. (1)توضیح هر کدام را در قسمت«صناعات خمس»علم منطق پیگیری نمایید.

مصالح مرسله

-2

قبل از تعریف«مصالح مرسله»و بیان اعتبار و عدم اعتبار آن ذکر چند نکته لازم است:

1.تعریف مصلحت و مفسده:غزالی در تعریف مصلحت و مفسده می گوید:«مصلحت»در اصطلاح عبارت است از محافظت و مراقبت از مقاصد شرع و مقصود شرع از آفرینش عبارت است از:حفظ دین،جان،عقل،نسل و مال مردم.پس هر آن چه که متضمّن حفظ این پنج اصل باشد،مصلحت است و هر آن چه که متضمّن پایمال شدن این پنج اصل باشد،مفسده است و دفع آن مصلحت. (3)

2.اقسام مصلحت:غزالی می گوید:مصلحت در اعتبار شرعی سه قسم است:الف:مصالحی که شرع آنها را معتبر دانسته است.ب:مصالحی که از دیدگاه شرع باطل هستند.ج:مصالحی که نه اعتبار شرعی آنها ثابت است و نه عدم اعتبار شرعی آنها.این قسم سوم از مصلحت است که محل بحث است.

3.تقسیم احکام مترتّب بر مصلحت:غزالی،احکام مترتّب بر مصلحت را سه قسم می داند: (4)الف:ضروریات:مصلحت های ضروری آن مصلحت هایی هستند که هدف آنها

1- (1) .المنطق:327.
2- (2) .الاصول العامّه:381؛المحصول رازی:578/2؛الاحکام آمدی:394/2؛دایره المعارف الاسلامیه الشیعیه:102/1؛الموافقات:1،جزء 7/2؛المستصفی:257/1؛ارشاد الفحول:241.214؛کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم:1559/2؛اصول الفقه خضری بک:310.
3- (3) .المستصفی:258/1.
4- (4) .المستصفی:258.