فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 463

حکمی از ناحیۀ نسخ برای منسوخ ثابت نمی شود و حکم منسوخ بر می گردد به حکمی که قبل از وجوب داشت؟اقوال مختلف است.مرحوم علّامۀ حلّی رحمه الله معتقد است با آمدن ناسخ،جواز عمل هم چنان باقی است. (1)اما صاحب معالم رحمه الله معتقد است بعد از نسخ،حکمی باقی نمی ماند و منسوخ،حکم قبل از وجوب را دارد. (2)

نصّ

اشاره

-3

در اصطلاح اصولیین،«نصّ»بر چند معنی اطلاق می شود از جمله:1.هر بیان لفظی از کتاب و سنّت که معنای آن معلوم باشد؛خواه آن لفظ ظاهر باشد؛خواه نص باشد؛مفسّر حقیقی باشد،یا مجازی عام و یا مجازی خاص؛چرا که هر آن چه از طریق شارع می رسد،نصّ است.این قول را برخی اصولیین اهل سنّت اختیار کرده اند.2.شافعی از علمای اهل سنّت معتقد است«نص»همان«ظاهر»است،چرا که در لغت،همین معنی برای«نص»ذکر شده است.3.«نص»عبارت از آن دلالتی است که هیچ احتمالی غیر از معنای خاص خودش در آن راه ندارد.مثلاً وقتی گوینده بگوید:شش،لفظ«شش»،نص در معنای خاص آن است و هیچ احتمالی غیر از همان معنای خاص در آن راه ندارد.به عبارت دیگر:هرگونه احتمال از جهت اثبات غیر آن معنای مخصوص این لفظ و از جهت نفی معنای مخصوص لفظ«شش»منتفی است.پس«نص»عبارت از آن لفظی است که معنایی به صورت قطعی از آن فهمیده می شود.4.«نص»،آن دلالت لفظی است که احتمال مقبول به پشتوانۀ دلیل بر آن راه ندارد.5.از کتاب و سنّت به«نص»تعبیر شده است. (4)

نصّ اهل لغت

«نص اهل لغت»به معنی تصریح ایشان بر مطلبی مرتبط با لغت است.قول لغویین در تعیین و تشخیص معانی حقیقی و مجازی کلمات معتبر است یا خیر؟اگر معتبر است،

1- (1) .مبادی الوصول:108.
2- (2) .المعالم:90.
3- (3) .اصطلاحات الاصول:232؛کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم:1695/2.
4- (4) .اصطلاحات الاصول:232؛کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم:1695/2.