فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 465

مجهولات را از معلومات به دست آورد.9.«فخر رازی»می گوید:نظر عبارت است از مرتّب ساختن تصدیقاتی که منجر به دست یابی به تصدیقات دیگر گردد. (1)

مرحوم مظفّر رحمه الله در تعریفی مختصر می گوید:فکر،عبارت است از حرکت عقل بین معلوم و مجهول. (2)ایشان تفاوتی بین فکر و نظر قائل نیست.

نَعت

-3

«نعت»در لغت،«صفت»را گویند.چه فرقی هست بین نعت و صفت؟گفته شده:نعت،تنها برای مدح مورد استفاده قرار می گیرد ولی صفت،هم در مدح استعمال می شود و هم در ذمّ.نعت در اصطلاح ادبی عبارت است از تابعی که دلالت می کند بر معنایی در متبوع خود و مقید به مادّۀ خاصی هم نیست به خلاف برخی دیگر از توابع که تنها در قالب موادّ خاصی بر وجود معنایی در متبوع خود دلالت می کنند.مثلاً در جمله:«اعجبنی زید علمه»،کلمه«علمه»بدل«زید»است و دلالت می کند بر وجود علم در زید.اما اگر به جای کلمه«علمه»بگوییم:«غلامی»یعنی:اعجبنی زید غلامی،دیگر چنین دلالتی بر وجود معنایی در مبتوع،از ناحیۀ تابع وجود نخواهد داشت.اما در صفت و موصوف این گونه نیست،زیرا هیئت ترکیبی بین صفت و موصوف به گونه ای است که تابع دلالت می کند بر وجود معنایی در متبوع خویش،در قالب هر مادّه ای که باشد.مثلاً وقتی بگوییم: «بسم الله الرحمن الرحیم» ،کلمات «الرحمن» و «الرحیم» دو صفت برای لفظ جلاله «الله» هستند و به جای هر کدام از این دو صفت می توان مادّۀ دیگری قرار داد مانند «الرزّاق» ، «الغفور» ، «العلیم» که تمامی این مواد نیز دلالت می کنند بر وجود معنایی در متبوع خویش که کلمۀ جلاله «الله» است.

نفس الامر

معنای«نفس الامر»عبارت است از«فی حدّ ذاته».وقتی گفته می شود:چیزی در نفس الامر موجود است،یعنی آن چیز با قطع نظر از هر فرض و اعتباری موجود است.البته

1- (1) .همان:1705 به بعد.
2- (2) .المنطق:23.
3- (3) .کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم:1711/2.